Thứ Hai, 4 tháng 12, 2017

Nghệ thuật chữ viết...

Nghệ thuật chữ viết
(câu chuyện chữ nghĩa…)



  Cũng như ngôn ngữ…chữ viết được hình thành cho nhu cầu liên lạc, giao tiếp trở thành quy ước. Nó thường phụ thuộc lịch sử, hoàn cảnh phát triển xã hội và theo điều kiện thói quen, cảm xúc của mỗi dân tộc…

   Đến nay, trên thế giới mặc dù rất nhiều ngôn ngữ, nhưng người ta thấy chủ yếu hình thành thông dụng bốn loại chữ viết dựa theo ý tưởng: Tượng hình, tượng ý, tượng thanh hoặc ký hiệu ước lệ…và mỗi loại chữ viết điều có giá trị nghệ thuật riêng. Vì thế, có thể khẳng định rằng: Sự hình thành các chữ viết thuộc lĩnh vực xã hội nhân văn, kỹ thuật sáng tạo của con người…

   Khoa học xã hội (khảo cứu) khác với khoa học tự nhiên (nghiên cứu)? Quá trình hình thành chữ viết cần trần trãi qua thời gian lịch sử lâu dài, vì phải dựa vào ngôn ngữ đại chúng đa dạng (phương ngữ, vùng miền phát âm khác nhau) rồi mới định hình, biên soạn theo hiện thực quy ước (thống nhất) và tính hợp lý (phổ quát). Vì vậy, có thể nói chữ viết là một công trình nghệ thuật thuộc về nhân loại, không ai dám lấy tư cách cá nhân hay một thế hệ, thời đại mà vội vàng khởi xướng là đã “phát minh” ra nguyên lý hoàn thiện...

   Từ lâu, người ta vốn đã nhận ra bất kỳ một công trình nhân văn (âm nhạc, hội họa, thơ ca văn chương…) đều có những quy trình, nguyên tắc và xu hướng luật định của nó! Những sáng tạo nghệ thuật cải tiến, cải biên, cải cách hay đổi mới thường là thuật ngữ dùng cho quan điểm riêng, sáng tạo sở thích nhất thời…nếu không thông qua thực tế phổ biến, bất chấp dữ kiện, định hình lâu dài thì sẽ tạo ra những lỗ hổng tùy tiện, chấp vá. Văn hóa con người tuy đơn giản và hay thay đổi lập trường? Nhưng, không có nghĩa là trò chơi chữ dùng để thí nghiệm(!)

   Theo tài liệu thì chữ quốc ngữ (tiếng Việt) có “thai nghén” từ 300 năm trước…Dù là ý tưởng đầu tiên của người ngoại quốc nhằm tìm hiểu văn hóa ngôn ngữ Việt! Nhưng, phải trãi qua hơn 200 năm kế tục từ trong tâm tình người Việt nghiên cứu học thuật, sáng tạo kỹ thuật quy luật âm tiết, thỏa mãn ngôn ngữ đại chúng, mới được định hình phổ cập khoảng 100 năm nay! Và, vì tránh nhầm lẫn cách phát âm hạn chế, sai lệch khác nhau của các vùng miền, nên chữ quốc ngữ đã có tiêu chuẩn thống nhất hệ “chính tả” văn bản viết…

   Tất nhiên, mọi sáng chế không phải bao giờ cũng hoàn thiện (văn hóa nhân gian) Thế nên, cũng có vài người vin vào quan điểm “sáng tạo” tìm cách cải tiến bằng cách mở rộng hay viết tắt (thêm hoặc thay bằng f, z, w, j...), đồng hóa hay lược bớt (i= y), hoặc các kí âm, thanh âm bằng chữ kết hợp, thay thế như cách sử dụng bảng mã Morse cho công dụng truyền tin, đánh điện tín. Thực tế, từ rất lâu trong nhu cầu công việc, những người viết “tốc ký” (ghi chép) cũng thường có lối viết tắt “sáng tạo” đa dạng, độc đáo rồi! Nhưng, đó chỉ là phụ giúp công việc tác nghiệp, thói quen, sở thích văn phạm sở hữu cá nhân…

   Ngày nay, khoa học công nghệ thông tin hiện đại đã phát triển nhanh hơn hiện trạng tư duy thời quá khứ, thế giới hòa nhập cộng hưởng văn hóa, người ta không nhất thiết phải phiên âm như trước nữa(!) Vì thế, khi cải tiến sang “hệ” mới có thể gây rườm rà, rối ren, xáo trộn…khiến ngôn ngữ đồng hóa tùy tiện, sai lệch phát âm khi ghép vần (nguyên âm lẫn phụ âm) dễ nhầm lẫn khi đọc nhanh, hoặc thiếu cảm xúc quán tính tượng hình ngôn ngữ ước lệ quen thuộc…

   Thực tế, chữ quốc ngữ (tiếng Việt) ngày nay cũng đã giao tiếp thế giới, nhiều quốc gia phương tây ít nhất đã thừa nhận học thuật và lưu trữ tài liệu. Xét về nghệ thuật chữ nghĩa…dù sử dụng chữ Latin, nhưng chữ Việt đã thuần hóa thêm các phụ âm kép (Tr, ch, nh, gh, ngh…) để mở rộng phân biệt ngữ nghĩa phát âm, và ngữ điệu sáng tạo kí âm (â, ă, ê, ơ…) cùng các dấu thanh điệu (sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng) khiến nó dường như thể hiện tượng hình “tiết tấu” đúng với đa dạng âm ngữ người Việt…cũng có thể vì những cảm xúc kí hiệu đặc biệt đó nhiều người không muốn “cải tiến” theo xu hướng đồng âm hóa chữ Latin…

   Mục đích chữ nghĩa chỉ là sự qui ước thay cho ngôn ngữ muốn nói! Tuy vậy, trong chiều dài phát triển trừu tượng tâm tư chữ viết quen thuộc đã trở thành nghệ thuật biểu cảm, ý tứ diễn đạt ý nghĩa văn chương, văn bản qui phạm, triết lý phân tích thuận lợi, hệ thống chính xác hơn “văn bản nói”…Điều này: Các nhà văn, nhà thơ, bút họa, nghề nghiệp sử dụng văn tự và các đọc giả (đại chúng) từng yêu mến chữ nghĩa cảm nhận sâu sắc hơn rất nhiều (!)

  Sự “đổi mới” hay “cải cách” thêm bớt…khi mà chính nó (chữ viết) chẳng cần nhu cầu thay đổi, khi đã thông qua thênh thang một trăm năm thịnh hành, thì sợ đó chỉ là “sáng tạo” rãnh rỗi vô nghĩa? Sẽ khó mà thay đổi đẹp đẽ hơn “mẹ đẻ” bằng “dì ghẻ” có khuôn mặt lạ hoắc…trừ khi (nghi vấn) ai đó muốn vọng tưởng ngỡ thời đại đang bị nhiễu nhương, hoặc có tư tưởng thích phủ nhận lịch sử tự nhiên…

Thứ Hai, 25 tháng 9, 2017

"Nhà" tôi...

    Có anh bạn trẻ hỏi tôi về kinh nghiệm cuộc sống hôn nhân?
    Thành thật mà nói: Chẳng ai dám khuyên bạn điều gì? Vì, nó thuộc về quan niệm (số phận) hạnh phúc đâu đó từ tình yêu, điều kiện, hoàn cảnh của mỗi người, mỗi gia đình …
  Nhưng, Tôi rất thích về câu hỏi có tình ý “níu kéo”hạnh phúc của bạn! Hơn là tự buông thả, lạnh lùng hoặc hoang mang ra tòa ly dị. Nếu thế! Có thể chúng ta sẽ bước tiếp lại lối mòn cũ với người mới…
  Con người luôn có sự khác biệt nhu cầu tự nhiên (nam nữ), không hợp nhau (quan niệm sống)…đó là chưa nói hoàn cảnh xã hội chúng ta vẫn còn khá nhiều khoảng cách kiến thức, thói quen văn hóa, tôn giáo và cả những “chủ thuyết”chính trị len lõi vào trong gia đình gây cuộc“nội chiến” (?)
   Tuy nhiên,tôi nghĩ: Mối quan hệ vơ chồng thực sự phần nhiều thường phụ thuộc vào tâm sinh lý giới tính và chia xẻ trách nhiệm…Vì, sự đời (cuộc sống) có thể run rủi không như ý muốn. Nhưng, nếu chúng ta biết cách thông cảm nhìn qua lăng kính hài hước, biết đâu sẽ tìm ra lẽ phải hồn nhiên…
  Vì không biết nói gì! Nên đăng bài “Nhà tôi” (viết đã lâu). Nếu có thể, hãy đọc cho qua cơn phiền toái, bực bội (cười)...

    Nhà tôi…


Trời ơi…
    Nhan sắc có khi đẹp sáng lòa, khi thi xấu đui. Tính tình lúc hiền hòa, lúc quạu cọ thấy ớn! Nhà cửa lúc tinh tươm, lúc bừa bãi xả rác thấy ẹ!. Vậy mà, không hiểu tại sao? mấy thằng bạn kể chuyện về “nhà tôi” của chúng nó bao giờ cũng tàn là ngoan và tốt đẹp cả…
   Chẳng hạn, có thằng kia…lúc đột ngột đến nhà nó, thì thấy hắn chổng mông hì hục lau sàn nhà. Thấy mình, hắn đưa tay lên quệt mồ hôi vừa nói, vừa cười như mếu:
   - Ủa… “Cậu” không tranh thủ tập thể dục các ngày nghỉ à?
   Hừm, nó làm như người ta chỉ tập thể dục vào ngày chủ nhật vậy! Ghét, sock cho một câu:
   - Ủa, seo hổng tập hai người cho dzui dzẻ?
   - “Chỉ” mới làm xong, mình ráng thêm một chút xíu, đợi tí...
 Hic, công nhận là hắn lau nhà thiện nghệ thật. Cái này gọi là “anh hùng sợ mỹ nhân” thui

   Nhưng, Tui biết quá khứ đôi uyên ương này rất rõ…Ngày trước, có một nàng to con đậm đà duyên dáng, bị thằng “bé con”(lời của người hắn iu) mỗi khi chiều tan sở làm, cứ lẽo đẽo theo sau về đến tận nhà. Bị la mắng miết (à!) mà cái “thèng” vẫn lì thấy ghét thí mồ cố…

    Nhưng, duyên trời run rủi (cơ hội) ông trời đổ một trận mưa lớn “nó” ướt như “chuột lột”. Nàng thương vẻ…ngây thơ của “hắn”, cho vào nhà trú mưa. Và không hỉu nàng “người lớn” ngu ngơ, thờ ơ thế nào để bị đứa “bé con” chôm mất trái tim vàng. Chưa hết! “nó” còn vòi vĩnh cướp…nhiều thứ khác. Vì thương hại (theo hắn nói) nên hân hoan lên xe bông về chăm sóc hắn...

   Tui biết! hắn thường hay bị dạy dỗ (le lưỡi) và sai vặt…nhưng công bằng mà nói là: Được thương yêu, chìu chuộng hết mức từ: Ăn ngủ, áo quần tinh tươm nhất trong bọn, công ty không ai bằng “Kẻ diễm phúc” (hắn khoe vậy)!

   Thui cho rùi! Sợ “Chỉ” của hắn phiền lòng, nên tạm biệt hẹn tối gặp lại…Vội đến nhà thằng khác rủ đi uống cà phê sáng “chủ nhật tươi hồng” cho có bạn. Mới định gõ cửa..thì “R..ầ.. m” may mà kịp né…
   Đang ngac nhiên, thì “Em” của nó nhận ra mình vội cười gượng…méo mó, gật đầu chào, rồi lạnh lùng gọi “ổng” ra gặp mình. Kỳ thiệt? mọi hôm đon đả lắm mừ
   - Hê…mới ngủ dậy hả ?
   - Đâu có, từ…ba giờ sáng lận…
   - Ủa, chi dzậy?
   - À!... ừ, mới dậy…
   Thấy hắn thiếu ngủ mắt tèm nhem, lúng túng…tội quá! Chắc là cần thời gian năn nỉ, làm lành gì đó nên cho hắn out:
   - Tối  rảnh, uống cà fé nha…
   Nói xong, lớn tiếng chào từ giã quay ra…chả nghe “tên” nào hú hé một tiếng như mọi khi. Ủa, “Em” của nó lúc này sao hay nhăn nhó, già hom hem dữ ta? (chậc)

   Cặp này! Nghe “nhân gian” trong công ty kể lại cũng nhiều huyền thoại “hình sự” lém! Ngày đó em “yêu dấu” của hắn mới vào học cấp ba, lớp mười thui hà! Mặc dầu, chỉ có năng khiếu văn chương, ca hát, chẳng giỏi toán…nhưng lại dám xung phong kèm “bé yêu” học. Vậy mà (hic) phụ huynh học sinh (gia đình) cảm ơn rối rít…đâu biết, hành tội cả lũ, khiến tụi này phiền phức bị nhờ vả giải toán hộ,. Đã thế, qua nhà người ta bằng lối leo rào (may mà không có chó)!

   Đến ngày tốt nghiệp “em iu” không chịu đi thi vào đại học, bắt hắn phải đến đại nạp…Xong, cột chân “anh iu” để hờn giận, nhõng nhẽo suốt mấy năm, kèm theo hai đứa con gái cũng mè nheo giống mẹ (le lưỡi).

   Thỉnh thoảng, muốn thoát thân ham dzui, nhờ bạn bè nói dối hộ “làm việc ngoài giờ”! Nhưng, giúp sáp nhập với nhau thì được, chứ giúp chia đàn xẻ nghé thì…láng cháng “em yêu” của hắn thừa tính trẻ con đến trước cổng cơ quan, công ty nằm ăn vạ  như chơi trò “năm mười” trốn tìm thì chỉ có chít…
   Vậy mà vợ “trẻ con”là điều tự hào của nó mới khổ chứ! Hình như ngày nào nó cũng so sánh với mấy người đẹp trong công ty, làm cho họ phát cáu vì ngỡ bị chê già…nhưng dần dà cùng làm việc, quen tính nhau người ta thông cảm “trẻ ranh” nên không giận, xếp vào loại: Kẻ đam mê xem phim hoạt hình…  

   Thôi! ghé lại thằng thứ ba đây, xem thử. “Nàng” của nó xinh đẹp, nghe nói cũng ngoan lém! chắc chẳng có sự cố gì? Cửa mở sẵn, bước vô nhìn thấy người phụ nữ, vội gật đầu chào! Hắn bước lẹ tới bắt tay khách, bởi nó có thói quen lịch sự, kiểu cách ăng-lê…
   - Ê… “hai”, “gút-mo-nìn”…
   - Chào!...Bữa nay, mới thuê người ở…lau dọn nhà cửa hả?
   Hắn lắc đầu, ngạc nhiên:
   - Đâu có…đâu?
   - Mới thấy thấp thoáng đó mà…
   Tui nghiêng người nhìn xuống hành lang nhà bếp, hất cằm dò hỏi…
   Hắn vội liếc thấy, lấy tay kéo vai tui ngọng nghịu:
   - Thôi, “cha nội”! “Bả” đó…
   - Bà nào? “Nàng” của ông đâu rùi…?
   Vừa nói tới đó! Thì “bả” ở dưới bước lên, tóc tai rối bời, áo quần buông thả, nhăn nhúm sốc xếch…
   - Anh đến rồi hả? Ngồi đợi xíu! Em pha café cho…Uống chi ngoài quán cho tốn kém…
   Trời!...nếu không nghe giọng điệu đà, ngọt ngào quen thuộc “Nàng”xinh đẹp của hắn, chắc Tui cũng hổng nhận ra nủi.
   - Ồ...ra ngoài uống cho thoáng…
   Mới nói tới đó thằng bạn nháy mắt lắc đầu, xua tay lia lịa…hiểu ý, tôi đổi sở thích của mình qua 180 độ:
   - Ờ! nhưng uống ở nhà…hạnh phúc hơn nhìu…(ặc!)
   Hic…ra đời chẳng sợ ai. Vậy, mà sợ mất lòng vợ bạn…
   Ngồi một lát chẳng thấy gì…hắn chạy xuống nhà lục đục, leng keng một lát, lóng ngóng bưng hai ly café lên cười hề hề tạ lỗi, phân trần:
   - Thông cảm, nàng đang “méc-cắp”dung nhan…
   Ngồi uống café ở nhà, chả hay ho gì cả: Không nhạc, không có nụ cười chào hỏi người quen và nhất là không được ngắm những “bông hồng” xa lạ để thèm…(chít pà).

   Ở đây, hai thằng chỉ hỏi thăm chuyện nhà, chuyện cửa…đâu nói được chuyện công việc cơ quan, công ty hay bí mật riêng tư, kể cả chuyện so sánh “lãng mạn”. Sợ “Bả” nghe thấy thì…xui xẻo cho hắn!
   Hai thằng đang quờ quạng nói chuyện chẳng hấp dẫn, vô duyên đến cả tiếng đồng hồ, thì mới thấy “Nàng” của hắn lộng lẫy bước ra…thiệt là: Đẹp “ác liệt”. Thấy vậy, mới hỉu được dung nhan của các  ca sĩ, diễn viên, người mẫu khi không trang điểm…xấu cỡ nào.

   Tui đoán là thằng này! (bạn tui) ban ngày ra đường dạo chơi phố thị với ‘nàng” rất hãnh diện, hạnh phúc. Còn đêm ngủ thẳng giấc thì thôi…tỉnh giấc, quay qua thấy “bả” chắc…bị ác mộng.(trời…ma)
   Câu chuyện bây giờ có vẻ vui hơn…vì tui có tật hay tự hào là: Bạn mình có vợ đẹp…(he he). Nhưng cũng đành miễn cưỡng chào tạm biệt…Vì khi có ngày nghỉ, là vợ chồng hắn cùng nhau bát phố…đến nỗi công an bắt tội phạm cũng không thèm nhìn…(hứ!). Để cho lũ con nít ở nhà tập sự hì hục nấu cơm, chờ Ba nó khoe Mẹ nó! cho người ta thấy mấy chỗ nổi cộm…xong rồi mới đem dzìa ăn cơm.

   Mỗi nhà mỗi cảnh (made in) mỗi kiểu (style), mỗi sở thích (like)…Giao lưu bên ngoài, thằng nào cũng tìm điểm nổi trội của “nhà tôi” để khoe khoang. Nhưng, bạn thân với nhau thỉnh thoảng cũng thấy chúng nó chạy vạy mặt méo sệt, lo âu toát mồ hôi trán dẫu trời có lạnh…
   Có lúc, bất mãn “nhà nó” gì đó? Chúng nó khen tui thảnh thơi, vợ đệp như “hoa khôi”, tuổi tác phù hợp tâm sinh lý, ít nói. Những lúc như vậy, tui đứng dậy hào hứng cụng ly(café) cộp cộp nhận lời chúc mừng…mà nén “than ôi” vào lòng (hic).

   Chả hỉu…Tui mê  “Nàng” hay mê tiểu thuyết quí tộc xứ châu âu từ thế kỷ trước, mà hí hửng rước một tiểu thư về nhà. Cơm không biết nấu: Lúc sống nhăn, lúc khê òm, canh mặn đắng, cá nhạt phèo…may mà còn biết nấu chè bỏ đường, chứ mà bỏ bột ngọt (?) chỉ có nước hỏng bao tử…

   Đã vậy, còn có tính lãng du: Đứng uống nước chỗ nào bỏ ly ở đấy, làm người hầu (tui) phải dọn muốn khùng. Khi nào vui đời…thì ăn mặc đẹp đẽ dzụ khị chồng. Khi buồn làm chảnh cho…nhịn đói. Lúc muốn chứng minh “tự do là trên hết” áo quần thay ra ném đầy phòng, chén bát khi nào ăn mới rửa, nằm ghế sa-lông xem phim Hàn Quốc…lúc thức, lúc ngủ (chắc chỉ xem diễn viên)!

  Mình là người làm việc buộc giao tiếp, khách khứa đủ loại người…mà nàng lại không có sở thích, năng khiếu tiếp khách, ngoại giao. Thích thì chào! không thích thì…quên. Mặc cho quyền cao chức trọng cỡ nào cũng vậy, khiến  thằng tui phải xuýt xoa giải thích rằng: Nhà tui hay bị chập điện…âm. Vậy nên có tiệc chiêu đãi gì gì cũng để nàng ở nhà cho an toàn, bị người ta nghĩ là mình…dấu mặt vợ.

   Nhưng mấy điều trên, cũng không ảnh hưởng lớn bằng tính khí vừa khôn, vừa dại của...“em iu” (ớn). Lúc nóng giận thì cằn nhằn, khích bác. Lúc giận hờn nằm khóc hu hu cả ngày (chỉ khi nào có mặt tui) để áp đảo thần kinh “anh iu” tội nghiệp vừa rửa chén bát, nấu cơm, quét nhà, ru con, vừa tiếp khách, vừa lo việc công ty…

   Vì vậy cho nên, bọn ở công ty hay đối tác làm ăn khôn lanh, lúc thấy mặt tui bình thường không sóng gió…là lao vào ký tá mệt nghĩ. Còn nếu như hôm khác có họp hành, bàn bạc gì đó! Nhìn mặt tui thẩn thờ là sếp vỗ vai “hẹn dịp khác nói chuyện nhen”!

   Nên tui thấy…mấy thằng bạn tui cho “chỉ”, “ẻm”, “bả” làm nữ hoàng vậy mà sướng! Khổ nổi nàng của tui lại có cả 3 cái tính kia cộng lại. Nghĩa là khi muốn làm nữ hoàng, khi muốn làm người yêu, lúc lại muốn làm trẻ em…thế mới chít! Tức là tui hổng có vợ…

   Nhưng phải cái tui là người yêu nghệ thuật, đạo diễn kịch bản đời mình. Sau khi biết trách nhiệm kiếp làm chồng đầy gian nan (than ui). Thì phải tính toán kỹ càng: Chỉ sắm 2 hai bộ áo quần đi làm là đủ rùi. Măc áo bun khỏi ủi, tắm lúc nào giặt lúc đó. Hồ sơ tài liệu bút viết phải cất kín đáo (cẩn thận)...không là thất lạc khó tìm! Nói chung, mọi sự đều gọn nhẹ…Ngoài ra, mỗi người ngủ riêng một phòng. Khi cần tâm sự thì hẹn hò, hoặc nửa đêm, đứa nào sợ...ma thì tự bò qua phòng của nhau cho có bạn. Túm lại, đôi khi cũng lãng mạn…tất nhiên cũng có lúc nàng hờn. Nhưng tôi làm việc khuya cần không gian riêng, chỉ cần để ý tâm tư “em yêu” là được khen tặng rùi

   Nói chung, mấy thằng tui cũng hào hoa (nổ) rất có uy lực ngoài xã hội. Có lúc nổi hứng hét lên...bọn dưới trướng xanh mặt, các xếp cũng phải e dè. Nhưng không hiểu sao? Thằng nào về nhà cũng hèn kém hơn người khác. Mình đến nhà thấy chúng nó ra lệnh cho vợ con, thấy mà tủi thân xót xa thân phận bọt bèo…
   Không biết mấy thằng bạn có chiêu gì? Chứ tui kinh nghiệm trở thành bí kíp: Chẳng hạn khi nàng “chập mạch” thì đi tìm bạn bè tán dóc. Khi nàng hờn giận đang khóc…thì vuốt ve là im thinh thít (làm thử). Khi nàng dịu dàng, mơ mộng thì hãy yêu nhìu. Còn khi nàng trợn mắt, xù tóc thì lo tránh xa không “hoạ vô đơn chí”…
  
   Hic…kiếp (nghiệp) làm chồng cũng may nhờ rủi chịu, hay bởi vì tình yêu quá lớn?