Thứ Năm, 9 tháng 7, 2020

Thực và ảo...


Thực và ảo…
(Câu chuyện chữ nghĩa …)

   Đời sống vốn bận rộn, nhưng đôi khi cũng cảm thấy trống vắng...Ý nghĩa cuộc đời lúc này chỉ còn lại những ngôn từ (cười)…
   Sự định hình chữ nghĩa (chính tả) là một quá trình lịch sử văn minh ngôn ngữ, nó đã cho ta sử dụng chính xác ý tưởng và dễ hiểu hơn so với văn nói (phát âm)…
   Và, khi từ ngữ được diễn đạt bằng văn chương thành ngữ, đối nghĩa, ghép từ…thì thường có bao hàm ý tứ sâu xa về một mệnh đề triết lý nào đó(?)
  Thực và ảo là một “hệ qui chiếu” khác với định đề thật-giả; trái-phải; đúng-sai;-không... Vì, “ảo” chưa phải là giả; “hiện thực” không hẳn đã là sự thật…nếu có thể, người ta chỉ liên tưởng đến “mặt trái của cuộc đời” như một phép ẩn dụ nhằm mô phỏng liên kết bên trong và bên ngoài vốn có của một chiếc áo, sẽ khác với qui ước hay định nghĩa?
   Thực tế, không ai muốn phiền lòng hay tự gây rắc rối cho não bộ khi đặt dấu hỏi về: Truyền thuyết lịch sử (sự thật?), cổ tích thần thoại (hư cấu?), văn chương thơ ca (trừu tượng?) hay yếu tố lãng mạn trong tình yêu?
   Tùy theo “lề lối” văn chương, nghệ thuật…người ta cũng sẽ dễ dàng tìm ra ý nghĩa, giá trị trong diễn cảm:

  + Thực và ảo trong văn chương, thơ ca…là mối liên hệ giữa hiện thựctrừu tượng. Người nghệ sỹ thường đem cảnh vật vào lòng người để diễn giải nỗi niềm tâm sự: “Đường dài hun hút cho mắt thêm sâu” (Diễm xưa-Trịnh công Sơn) có thể chỉ là “tỷ lệ thuận” của khoảng cách…nhưng, nếu khiến ta liên tưởng đường dài cuộc đời thì vẫn còn đó những ngày dài suy tư, thao thức. Hoặc nỗi buồn sẽ trống trãi, hụt hẫng khi nhận ra “Đời sao im vắng như đồng lúa gặt xong…”(Ru ta ngậm ngùi-Trịnh Công Sơn).
   Trong bài thơ “Khúc Thụy Du”của Du Tử Lê:
Như con chim bói cá
Trên cọc nhọn trăm năm
Tôi tìm đời đánh mất.
Trong vụng nước cuộc đời…
   Người ta đặt tên về loài chim “bói”cá như để hình dung về tâm trạng bất an đến từ may rủi! Sự trắc trở khi đứng “trên cọc nhọn trăm năm” để cố tìm kiếm quá khứ đời người (hạnh phúc) đánh mất. Nhưng, rõ ràng: Nếu là vì “vụng” nước cuộc đời… thì khó để tìm lại được?
   Có lẽ, ngôn ngữ văn chương luôn vay mượn phiêu lưu tìm cảm xúc. Thanh cao hay phong trần, kiểu cách hay chân tình cũng chỉ là phương tiện len qua hành trình lý lẽ. Ở đây, vốn sống chữ nghĩa chỉ còn lại vai phụ của ý tưởng, thực và ảo không còn là đề tài để tranh luận...

   + Thực và ảo qua đời sống văn hóa ăn nói, hình thức giao tiếp cũng là mối liên quan từ nhiều nguyên nhân! Trong “mạng” ảo được truyền tải bằng “mạng” thực trên internet...Nó sẽ thể hiện “mặt trái” tư tưởng khi xét về tâm sinh lý hoàn cảnh, hoặc đó chính là “mặt phải” của thuộc tính liên quan đến nhận thức. Đôi khi, chỉ qua trang facebook cá nhân người ta có thể hiểu hơn “cái tôi” của ai đó hơn là giao tiếp ngoài đời…

  + Niềm tin và kinh nghiệm? Đôi khi, cũng chỉ nằm giữa thực và ảo! Sự hên xui…không được đánh giá cao như người ta muốn nghĩ! Bởi, chẳng có nền tảng khoa học và nguyên tắc luật pháp nào lựa chọn: Kinh nghiệm cá nhân, chuyện đời truyền miệng, quảng cáo bán buôn…làm chứng cứ(?) Vì, hoàn cảnh và tâm lý nhân sinh: Thực tế cuộc sống đó - tạo niềm tin kia…vốn là công thức hóa nuôi niềm hy vọng.

   Thực và ảo không chỉ tồn tại tư tưởng “hệ nhị nguyên” về các mặt xã hội: văn hóa, giáo dục, y tế, chính trị, tôn giáo…mà ở ngay trong chính bản thân hòa hoãn của mỗi người. Chẳng qua, nó giới hạn đến đâu và có giá trị gì thực tế trong đời sống?
   Sự “tương đối” hòa thuận giữa thựcảo cũng thường đem đến trạng thái cân bằng, nhu cầu thiết yếu, hạnh phúc đời sống! Tuy vậy, cuộc đời vốn rất hiện hữu: Bằng cấp chuyên môn, văn hóa nhân sinhtư duy khoa học vẫn là giá trị nhân quả căn bản được xã hội tôn trọng, tin tưởng hơn…  
   Đời sống vốn có vui buồn, thói đời lẫn lộn trắng đen…như tạo hóa cần có ngày và đêm để vận chuyển cuộc sống thực hư đầy hấp dẫn!

Thứ Năm, 11 tháng 6, 2020

Tương lai...


Tương lai…

(Câu chuyện bạn bè…)

   Đã hơn “sáu mươi năm cuộc đời” mà còn đong đưa nói chuyện tương lai? Chắc, đang lục đục tháng ngày trông ngóng dáng hoàng hôn (cười)…

 Tương lai có thể là một điều gì đó xa vời với người không bận tâm, nhưng sẽ rất gần cho ai đó đang lo lắng ngày mai…

  Có lẽ, khi nói về “tương lai” chúng ta cần chút lạc quan và hài hước. Bởi, chỉ là khoảng cách thời gian mặc định của ngày mai(?) Còn đời người dài ngắn chắc hẵn phụ thuộc vào sự thảnh thơi hay bận rộn…

   Hãy thử một câu chuyện mang tính trừu tượng: Giả sử, trên con đường thong dong hoặc chật chội cùng đi đến tương lai? Nếu Bạn thấy mỗi người đều mang theo những gói hành trang trông có vẻ cồng kềnh hoặc gọn nhẹ như: Chiếc ghế quyền lực, trang sứctiền bạc, văn chương thơ ca, túi gạo, chai rượu, tờ vé số hay chỉ cầm bóng hình ai đó…Và, không biết bạn đành lựa chọn đồng hành cùng ai? Vì, khi mới vào đời Tôi cũng ngu ngơ, bối rối nhìn trời xanh thênh thang, mây trôi xa lắc…

   Thực ra, giữa dòng sống vốn luôn bấp bênh chuyện đời, phận người…với tâm tư đa đoan nên có rất nhiều lý do để người ta nghĩ rằng “con người có số phận”. Nhưng, số phận thuộc về định số hay vận mệnh là hai quan niệm sống rất khác nhau:

 - Những người tin vào định số thường nghiêng về tử vi, bói toán và tùy thuộc vào điều kiện hoàn cảnh mà có thái độ dửng dưng hay an phận! Bạn cứ thử tò mò xem mệnh trời đoán phận người? (dù trời chỉ bận rộn nắng mưa, người thì lo kiếm sống và yêu đương). Vẫn nên cẩn thận…cái gì thuộc về cõi người luôn có thói đời bon chen lẫn lộn: Sự xa xỉ lòng tin thường dễ bị bội bạc và sự hào phóng tâm linh có thể “tự kỷ ám thị” chính cuộc đời mình…

  - Những người tin vào vận mệnh thường chọn nhu cầu thực tế bằng cơ hội thực dụng: Điều kiện gia đình, năng lực, học vấn, tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội để lọc lựa tương lai (nghiệp vận). Nghe có vẻ như luận chứng rêu rao thành đạt “kỹ năng mềm” hay thuật “đắc nhân tâm” của người xưa? Nhưng, sự khôn ngoan cũng thường dẫn đến tham vọng rồi sinh ra ngạo mạn, kiểu cách, giả dối (hệ quả xấu). Với lại, sách lược vốn cầu kỳ, văn chương thường mô phạm triết lý thì học thuyết hiện sinh về nhân sinh quan hay xã hội học cũng tạm “lãng quên” chưa vội tính đến hệ số vô thường do: Chiến tranh, thiên tai dịch bệnh, trào lưu văn hóa, xu hướng xã hội hoặc đổi thay chính trị…

   Nhưng, chúng ta đều hiểu: Điều chưa đến, chưa xảy ra (tương lai) cũng chỉ là dự đoán! Những “công thức hóa” thân phận như trên, khiến ta đã cảm thấy cuộc đời gần như bị lẫn quẫn nô lệ cho số mệnh…nó còn khó hơn là phác thảo “nhân quả” dùm tương lai cho một người qua vài đặc điểm, tính cách (nghề nghiệp cũng tạo ra tính cách)…

    Dẫu sao, muốn niềm vui xôn xao cuộc sống? Đôi khi cũng phải tự vỗ về thỏa thuận với tình yêu sự nghiệp. Đơn giản hóa cuộc đời thì trong điều kiện hoàn cảnh nào? Con người cũng sẽ biết lạc quan để hiểu cả cách thưởng thức hạnh phúc buồn…