Nỗi buồn "Liên Hiệp Quốc" (?)

 

Nỗi buồn của “Liên Hiệp Quốc”…

 

   “Nỗi buồn”(LHQ) là nói theo kiểu ngôn ngữ văn chương thi phú (cười)!
   Còn nói theo ý nghĩa (giá trị) định chế LHQ là bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế: Ngăn ngừa chiến tranh, Bảo vệ quyền con người…Trãi qua 80 năm (24/10/1945) có lẽ đã “thất bại và vô nghĩa”! Vì, thực tế thế giới bao nhiêu năm qua vẫn chiến tranh, bạo loạn. Và, những quốc gia võ đoán (độc tài) khiến nhiều người dân vẫn không có quyền được mơ một cuộc sống bình đẳng (tự do), no đủ…

  Thực tế, sau đệ nhị thế chiến...những nước chiến thắng: Liên sô (Nga), Mỹ, Trung Quốc, Anh, Pháp (thường trực) họ đều có quyền phủ quyết (theo ý mình) dù nhân danh “Liên Hiệp Quốc”(LHQ). Những cuộc chơi thường chỉ dành cho kẻ mạnh, trong đó có những đế chế bảo thủ sự dối trá và bạo lực.
 
   Bước vào năm 2026 Trump (Hoa Kỳ) đã phá vỡ mọi định chế đa phương cũ. Nghĩa là Liên Hợp Quốc (sự thật) giờ đây đã trở thành quá khứ của lịch sử.
   Cuộc chiến dầu mỏ (năng lương) hay cuộc chiến địa chính trị (ý thức hệ) vốn đã làm xói mòn “luật quốc tế” từ lâu. Nhưng, tất cả “nguyên lý” học thuyết đó cũng sẽ trở thành quá khứ! Ngay cả dựa vào “quyền tự quyết, độc lập dân tộc” cũng chẳng có giá trị gì với chủ nghĩa “Hợp Chủng Quốc”…
   Hoa Kỳ có vẻ như muốn định hình lại thế giới? Bằng sức mạnh mới với cuộc chiến làm chủ khoa học công nghệ tương lai. Vũ khí “hạt nhân” vĩ đại (Nga) hay vũ khí kinh tế mưu lược (Trung quốc)? Có thể, chẳng "khoe khoang" được gì với những con “chip” hiện đại (tối mật), thông minh đang phá vỡ sức mạnh cũ.
 
   Hiện chúng ta không đủ kiến thức để nói về tương lai (dù không xa) ngoài những dữ kiện…
   Nhưng, công nghệ AI và Robot có thể nhanh chóng thay đổi vận mệnh. Công nghệ nhiên liệu Oxygen sẽ giải quyết cuộc chiến dầu mỏ. Và, hy vọng sẽ đem lại hòa bình, tiện nghi đầy đủ cho cuộc sống! Tuy vậy, chúng ta vẫn sẽ lo lắng khi con người qúa phụ thuộc vào những máy móc vô hồn ở tương lai …

Ăn tết, lịch ta hay tây?

Ăn tết, lịch tây hay ta?

  Từ nhiều năm qua các nhà văn hóa, chính trị, kinh tế và cả người bình thường vẫn đang bàn cãi…nên sử dụng năm mới lịch tây hay lịch ta để ăn tết?

   Nếu đứng về góc độ quan niệm thuộc về tình cảm (thói quen), truyền thống (tập quán) thì có đủ lý do để biện luận. Nhưng, nếu xét về xu thế thời đại, hành chính xã hội, khoa học kinh tế đời sống lại là một chuyện khác…

  Phần lớn người ta đều hiểu rằng: Lịch âm tính theo mặt trăng (chu kỳ mặt trăng quay quanh trái đất) và lịch dương tính theo mặt trời (chu kỳ trái đất xoay đi quanh mặt trời). Xét về mức độ chính xác thời gian 12 tháng (chu kỳ năm) thì lịch dương có độ chính xác gần hơn (1 năm dư 1/4 ngày), nên cộng đồng quốc tế chọn làm quy ước tính toán ngày tháng…

    Lịch âm có từ thời cổ đại. Nếu thuần túy lịch âm dùng cho lịch Hồi giáo thì không có năm nhuận (tháng thứ 13) và cũng không gắn liền các mùa. Còn lịch ta hiện tại là dùng theo lịch của Trung quốc. Và, thực tế là điều chỉnh lịch âm theo dương (chu kỳ 4 năm) cũng giống lịch Do Thái và đạo Hindu, chỉ khác nhau là tùy theo múi giờ và qui ước ngày đầu tiên của tháng (không trăng hay trăng lưỡi liềm). Quỹ đạo của mặt trăng dao động ít nhiều nên lịch âm cũng bị điều chỉnh, thường không giống nhau so với các năm…

   Sự ra đời của lịch âm? Có lẽ, thời ấy con người chưa có khái niệm trái đất tự quay và đi vòng quanh mặt trời (!) Sự tác động của mặt trăng cũng có ảnh hưởng đến môi trường (thủy triều) và trường sinh học (con người và động, thực vật)…nhưng, sinh học hay khí hậu, mùa màng  là một biến động chỉ có giới hạn, phạm vi nào đó! Còn vòng quay lệch tâm của trái đất mới tạo ra mùa (xuân, hạ, thu, đông) và năng lượng hay bức xạ thay đổi của mặt trời mới thực sự ảnh hưởng toàn cầu…

   Tuy vậy, tất cả điều đó cũng không ảnh hưởng đến tết (cười)! Bởi, tết là do con người đặt ra, tùy theo tập quán lễ nghĩa, vui chơi văn hóa của mỗi  dân tộc…và ngày tháng chỉ là mốc định. Nước Nhật vẫn ăn tết truyền thống (văn hóa, lễ nghi) dù cách đây hơn 100 năm (từ 1873)  đã thay đổi vào ngày đầu của năm dương lịch…

   Ngày nay chỉ còn Trung Quốc, Việt Nam và Hàn Quốc là dùng tết âm lịch (gần tương đồng). Có nhiều lý do khiến Trung quốc chưa thay đổi…chắc là (chỉ suy đoán) do văn hóa bảo thủ truyền thống (lịch họ tạo ra), còn Hàn Quốc thì có lẽ vì chưa thống nhất quốc gia nên đành tạm bỏ ngõ…

  Cũng có  một số nước & dân tộc châu Á (Mông cổ, Bhutan, Đài Loan...), đông nam Á (Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Campuchia...) tùy theo cách tính nông vụ mà "ăn tết" (khoảng tháng 1 đến tháng 3 dương lịch).

   

   Sở dĩ, Tết âm lịch trở nên quan trọng hơn! Là vì phần đông chúng ta vẫn tin vào số phận, kiêng kỵ tuổi tác (12 con giáp). Nhưng khi chuyển giao thế hệ mới (dương lịch) không biết "vận mệnh" đó có thay đổi không? Thật ra, nếu giữ nét văn hóa tết…thì sẽ chẳng có gì thay đổi, dù chọn lịch ta hay tây (lệch khoảng 1 tháng)? Chẳng qua, mọi người đều có suy niệm, thói quen ngày tháng âm lịch gắn liền thời gian bởi kỷ niệm và quá khứ tình cảm đời người.

   Giả sử, khi đổi thay tết từ lịch âm sang lịch dương thì điều gì sẽ sãy ra? Đương nhiên, là sinh hoạt đời sống (công việc, lễ hội) sẽ dễ hòa nhập tương ứng với cộng đồng thế giới thuận lợi hơn. Ngoài ra, khi đã chọn quán tính “giao dịch” ngày dương…thì hy vọng những tư tưởng liên quan đến kiêng cữ ngày âm, tuổi âm (mê tín, dị đoan) so vơi hiện thực cũng sẽ dần thoái vị,  lãng quên(?)

  Giữ được “truyền thống” thì cũng tốt, ngã mũ chào quá khứ cũng chẳng sao? Vì  nó luôn là chu kỳ vĩnh cửu của mùa xuân mới do đất trời (cười)!