Ngôn Ngữ Tiếng Anh...

 

Ngôn ngữ tiếng Anh

( Chuyện đời thường...)

 

  Thời còn đi học (hơn 60 năm trước) môn sinh ngữ Ạnh và Pháp (1 &2) đã là điều bắt buộc, nếu muốn thi tú tài toàn phần (tốt nghiệp phổ thông). Và sự thật, tiếng Anh nay đã trở thành ngôn ngữ phổ thông quốc tế…

 

   Tiếng Anh không chỉ nằm trong giáo trình chuyên môn học thuật! Anh ngữ còn đặt tên cho những công trình dân sinh kinh tế, thương mãi hoành tráng...mà còn lang thang với các bảng hiệu buôn bán trên đường phố (cười). Chưa hết đâu: Nó còn gắn mác (made in) trên dụng cụ văn phòng sang chảnh, đến các thiết bị sử dụng trong gia đình từ phòng khách đến nhà bếp, và len lõi trong túi quần mỗi người (điện thoại di động).

 

   Thực tế, không phải ai cũng hiểu rõ hay sử dụng chúng thành thạo, dù đã cố gắng dịch nghĩa hoặc phiên âm ra tiếng Việt. Nghĩa là ngôn ngữ tiếng Anh là một phần "sinh ngữ"quan trọng, nếu bạn muốn làm việc và hội nhập sâu rộng vào đời sống hiện nay. Thậm chí, trong giao tiếp người ta cũng thường sử dụng nhiều ngôn từ đơn giản, xem đó là ngữ vựng chuyên biệt hoặc lịch thiệp, trở thành lẽ đương nhiên trong xu thế ngữ nghĩa văn hóa ứng dụng (!)

 

   Dĩ nhiên, không phải là tiếng mẹ đẻ, nên phát âm (hoặc nghe) chẳng dễ dàng chút nào! Từ vựng, ngữ pháp, văn viết và văn nói “thành ngữ nhân gian” (thực dụng) cũng đôi chỗ khác biệt. Thực tế, ngay cả tiếng Việt (địa phương) chắc gì chúng ta cũng nghe, hiểu được hết ý tứ? Nên cũng chẳng có gì ngần ngại khi muốn tiếp cận ngôn ngữ khác! Tôi cũng đã từng học cả tiếng Anh và Pháp…nhưng đến giờ cũng chẳng nghe và nói được gì nhiều (cười), vì cũng cần có điều kiện (năng khiếu), thói quen giao tiếp. 

 

   Nhưng...điều đó không quan trọng (trừ lĩnh vực chuyên môn, nghề nghiệp), miễn là chúng ta có thể biết cách tra cứu và đọc được tài liệu! Thực vậy, dù muốn hay không? Thì chúng ta phải sống trong luồng gió thời đại, buộc phải hoc tập để làm việc, tiếp xúc với hệ thống phát triển của nền văn minh thế giới.

   Điều rất quan trọng? Nếu bạn không làm quen với ngôn ngữ tiếng Anh, bạn sẽ không thể mở ra tư duy “bình đẳng” thực tế, để bước vào thế giới văn hóa hiện đại.

Số Giàu...

 

Số giàu

(Câu chuyện vận mệnh…)

 

   “Số” giàu…ở đây không nằm trong mười hai con giáp trong tử vi bói toán (cười), mà chỉ một vài nước bị ảnh hưởng "thuộc địa văn hóa" Trung Hoa cổ xưa còn tin vào nó...

     Chúng ta sẽ không suy đoán câu chuyện của ai đó! Bởi, sự giàu có của một cá nhân, gia tộc còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố...Hơn nữa, nhân gian có nói ”Ai giàu ba họ, ai khó ba đời…” (để nói qui luật về vận mệnh, triết lý xã hội, số phận con người).

 

  Nhưng, có những đất nước may mắn được hưởng những vùng đất giàu có nhờ điều kiện thiên nhiên ưu đãi, hoặc nhiều trữ lượng tài nguyên có giá trị kinh tế cao. Và hiện nay, theo dữ liệu thì: Nga, Mỹ, Iran, Ả rập xê-út, Canada, Trung Quốc, Brazin, Úc…

 

  Trong đó, đầu tiên phải kể đến Nga, Trung Quốc và Iran…Họ đã có truyền thống lịch sử lâu đời, mà còn sở hữu nhiều vùng đất dất đai rộng lớn. Như một định mệnh lịch sử, tất cả đều có nền chính trj chuyên chế khá tương đồng tập trung quyền lực, dù mang danh nghĩa với những cái tên học thuyết khác nhau…

   Còn nước Mỹ mới lập quốc 250 năm có văn hóa Hợp chủng quốc, có diện tích đứng thứ 3 trên thế giới ( nhỏ hơn 1/2 Nga). Hoa Kỳ chỉ nổi lên như một cường quốc sau đệ nhị thế chiến (mới khoảng 80 năm). Vì là quốc gia thành lập gồm nhiều dân tộc di dân, nên đã kiến tạo thành thể chế dân chủ. Họ hợp tác với Liên Minh Châu Âu (EU) và các đối tác song phương. Trong đó có vài quốc gia, thực thể tương đồng chính trị ở châu Á Thái Bình Dương như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Thái Lan, Đài Loan…

 

   Nước nào giàu hơn?

   Nếu nói về tài nguyên khai thác xuất khẩu (trữ lượng dầu mỏ, lương thực) thì phải nói đến nước Nga. Còn nói về dân số lao động và hoạt động “vi thương bất phú” Trung Quốc là số 1. Iran cũng có trữ lượng lớn khai thác, xuất khảu dầu mỏ và lợi thế huyết mạch giao thương. Riêng Mỹ quốc có nền kinh tế, quân sự khoa học phát triển mạnh. Đồng dola Mỹ (USD) hầu như có giá trị lưu thông khắp thế giới.

 

   Người dân ở nước nào giàu có hơn?

   Tất nhiên, không phải đất nước nào giàu tài nguyên thì người dân cũng được hưởng lợi, hoặc ở đâu có nhiều tỷ phú là ở đó "suy lộn" dân có nhiều tiền? Nghĩa là không phải sinh ra ở Mỹ là được quyền “ngồi mát ăn bát vàng”, mặc dù đó là vùng đất hứa mưu sinh…Hoặc mức sống người dân Nga (thống kê) so với các nước G7 còn khoảng cách khá xa (phúc lợi xã hội còn thua các nước Tây âu và Bắc âu).

 

   Người dân nước nào được hạnh phúc hơn?

   Hạnh phúc cá nhân là do quan niệm riêng mỗi người? Nhưng “đân giàu nước mạnh” là ước mơ chung của xã hội nhân sinh. Một đất nước còn mang nhiều vết thương chiến tranh, yếu kém về phúc lợi xã hội thì không thể gọi là phát triển, giàu có…

 

   Lịch sử chứng minh:  Có “số giàu”…về tài nguyên hay có vị trí chiến lược chưa hẵn là điều may mắn! Con nhà giàu mà kém học vấn, thiếu cư xử văn minh thường phi nhân tính, dẫn đến tai họa. Một đất nước không có đội ngũ trí thức quản trị và tư duy phát triển khoa học thì không thể có tương lai tốt đẹp...

   Người ta ưu tiên đầu tư cho thế hệ trẻ về sức khỏe, nhân cách và trí thức là vì vậy.

Gió Thời Đại...

 

Gió thời đại

   (Câu chuyện bạn bè…)

 

   Người bình thường (như chúng ta) sẽ không biết chắc lịch trình phát triển khoa học đến đâu? Nhưng, có thể dự đoán tương lai gần, qua những ứng dụng thực tế vào đời sống xã hội.

 

   Trong lịch sử? Có những “luồng gió” gây chiến tranh làm thay đổi triều đại, và cũng có những “cơn gió” thiên tai đem đến hiểm họa, dịch bệnh đảo lộn vận mệnh con người…

   Còn “Gió thời đại”? Là người ta muốn nói đến sự thay đổi xã hội bởi từ phát minh sức mạnh khoa học kỷ thuật. Và, hiện nay có thể nói: Khi bước vào thế kỷ 21 ”cơn lốc” công nghệ AI đã cuốn mọi thứ thông thường “xưa cũ” dần đi váo dĩ vãng…

 

   Về vấn đề lịch sử xã hội? Từ trong những thế kỷ trước, các dân tộc nhỏ bé đều bị phụ thuộc trong vòng bảo hộ, kềm tỏa của những nước lớn (có dân số đông và giàu có tài nguyên). Họ thường bảo thủ chính trị học thuyết chủ nghĩa  quyền lực.

  Nhưng, nay có vẻ như không còn hiệu quả nữa(?) Bởi, cơn bão khoa học công nghệ phát triển thời đại mới đang thổi qua lịch sử toàn cầu…

   - Công nghệ Internet tạo điều kiện thông tin đa chiều…

   - Cơ chế Online thay đổi cách quản lý định chế kinh tế xã hội cũ.

   - Vũ khí chiến tranh hiện đại (AI) sẽ thắng thế mọi học thuyết sức mạnh quân sự lỗi thời.

 

   Sự thay đổi đột ngột sẽ làm biến động xã hội, nhất là những nước chậm phát triển khoa học ( thiếu tự do học thuật, hủ lậu chính trị). Sự trả giá vì chậm tiến bộ sẽ tạo thêm khoảng cách văn minh và giàu nghèo khá xa. Vì vậy, dân chủ hóa chính trị xã hội sẽ là điều tất yếu toàn cầu…

 

   Địa chính trị? Nhìn từ chiến tranh quá khứ: Tranh dành lãnh thổ, áp đặt thần quyền, bảo thủ ý thức hệ và cuộc chiến dầu mỏ (năng lượng)…

   Các học thuyết chiến tranh cũ thường dùng sức mạnh quân sự và chiến tranh tâm lý. Nhưng, nay “chiến tranh bất đối xứng” đã có cơ hội thắng cuộc nhờ khoa học công nghệ ra đời. Sự ỷ lại sức mạnh dân số hay nhờ giàu có tài nguyên? Nay, cũng có thể trở thành điểm yếu khi quá phụ thuộc vào nó (chiến tranh kinh tế).

 

   Với dân sinh kinh tế? Điều lo ngại, là với những xã hội thiếu nhân lực trình độ cao, sẽ không còn giữ được nền kinh tế tự chủ. Quyền lực sẽ thuộc về các nước giàu trí thức sáng tạo lõi công nghệ. Kinh tế các nước chậm phát triển thường bị phụ thuộc, sản xuất gia công thô sơ, thu nhập đời sống trở nên bấp bênh…

 

   Tất nhiên, sự phát triển nào cũng không hẵn đã hoàn hảo? Vì, khi thế giới sống nhờ khoa học công nghệ vận hành, thì cũng bị “thống trị” lạm dụng thói quen , lệ thuộc vào “máy móc” nhiều hơn! Nghĩa là con người vừa thoát kiếp nô lệ tư tưởng, lại phải chập chững chạy theo cõi "công nghệ" sinh tồn khác…

 

   Khoa học phát triển không ngừng, xã hội thay đổi nhanh khó hình dung về thế giới ngày mai? Có lẽ, mọi sự đành phải tìm thế cân bằng, xem đó là sự trãi nghiệm tự nhiên hay một luật định vốn đã có tiến trình quy ước(!)

   Trò chơi trí tuệ của loài người thường gây rắc rối và cũng tạo nên nhiều điều thú vị…dẫu rằng chưa biết hên hay xui...(cười)!

 

 

Thiên Thu

 Về Thiên Thu

"Bạn bè thân quen lần lượt ra đi...Thiên đàng, đia ngục hay về nơi cuối trời nhìn mây bay"

Về đây theo gió hát ru hồn người      
Về nghe cơn sóng vỗ về thiên thu                        
Về quên nhung nhớ, xót xa về môt thời tan vỡ
Nắng mưa thay mùa gió sương tim nhau              

 Về đây phai dấu bước chân hẹn hò     
Về xa dĩ vãng lối mòn tương tư
Về qua tha thứ, nuối tâm sự cuộc tình quá khứ
Gối chăn rã rời tiếng yêu không lời
 
Bao nhiêu năm gió sương cuộc đời  
Trôi lênh đênh bấp bênh lòng người  
Đường về hư vô, chiêm bao ngày tháng
Khói hương kinh cầu nhạc buông theo không gian
 
Về đây để biết con tim thật thà
Lặng yên để thấy thói đời hư danh
Về soi bóng nắng, tiếc chi hoài chuyện đời cay đắng
Giấc mơ thiên đàng gió đưa (trôi) mây ngàn

 

Dạ KhúcTiễn Đưa

 (Viết cho Thục Nguyên)

 

(Chân dung Nguyễn Văn Thức -Thục Nguyên lúc còn trẻ)

   Tôi viết bài thơ biệt ly nhau
Đưa người thi sĩ bước đêm sâu  
Tiễn đời nhân thế tàn dư lệ
Khăn sô bàng bạc nhạc cung sầu
 
   Anh có qua về chốn hư không
Ghé lại trường xưa gởi giấc nồng
“Tên ai lỡ khắc bờ đá vắng”
Để sóng ngàn khơi vỗ bạc lòng” (Nhớ Qui Nhơn)
 
   Trên ghềnh đá nhảy gã tình thơ
Từ thuở "Đợi* người  buổi ban sơ
 Mượn vầng Mặc Tử còn treo bán?
Vay rượu Uống Trăng* bến say bờ
 
  Kỷ Niệm* giăng trời tựa bóng mây
Bài thơ vần Ngại* nẻo xa bay
Định đời duyên phận rao ngày tháng
Em Và Thơ Anh* kết sum vầy…
 
   Nhật nguyệt đời người cũng qua mau
Quán trọ vô thường mộng bể dâu
“Bẽ bàng một thoáng rồi quên lãng.
Chỉ để mây trời sông nước đau…” (Lời Cuối)
 
  Chỉ để mây trời sông nước đau (?)  
Tang gia vấn lệ chít mái đầu 
Tình xưa con trẻ còn nguyên đó
Mồ côi lận đận dạ khúc sầu!
 
   Tôi tiễn hồn thơ tạ từ thôi
Trần gian thơ thẩn cũng pha phôi
“Khói Sương* hư ảo cầu siêu thoát
Thiên thu một cõi chốn không lời…
                                 Sài gòn, chiều 04-08-2026
                                  Trần Thế Nhân (Trần Bình)
( Chúc các cháu Đăng Diệp & Thúy Diệp vượt qua nỗi buồn…)
                               
 
Ghi chú*: Tựa đề tập thơ, bài thơ (Có thể xem trên mạng)
 

World cup 2026

 

Hoc Chơi Đàn Organ?

 

Chuyện "Trời tháng sáu".

 

  Chuyện "trời tháng sáu"?

(Câu chuyện bè bạn…)

  

   Tháng sáu năm nay, xã hội đang “ồn ào” về chuyện xăng E10?

   Đó là xu thế cải cách giảm nhẹ gánh nặng nhiên liệu hóa thạch (của những nước phát triển). Riêng chúng ta? Tuy có vài điều bất an về lòng tin (cơ chế quản lý). Nhưng, rồi sẽ không sao đâu…mọi thứ sẽ dần được “cải tiến” hợp lý. Hãy rộng lượng nghĩ rằng "đang tham gia góp sức làm giảm khí thải đường phố" là OK.

 

   Thời tiết tháng sáu đáng quan tâm hơn nhiều (cười)! Vì nghe nói: “Lòng dạ đàn bà như trời tháng sáu” ? Cái gì liên quan đến “một nửa” ½ thế giới thì đâu phải chuyện đùa…

  Thường, dự báo thời tiết tháng sáu là “sáng nắng, chiều mưa”, thỉnh thoảng nhấn nhá “thời tiết cực đoan” là hoang mang lắm rầu…Có lẽ, nên cấm mấy ông hàng xóm hát karaoke bài “Ôi, đàn bà là những niềm đau” trong những ngày mưa âm u có nắng chói lòa? (khiến mấy người nhẹ dạ, cả tin bị cảm cúm cả đời…)

 

   Thật ra, tháng sáu là tháng giao mùa mưa nắng mênh mông, thất thường chợt đến, vội đi. Nhưng, chẳng biết có liên quan gì đến trường sinh học phụ nữ tâm tư, mà ví von như thế? (cũng có mà...)

 

   Trong sách luận ngữ: "Duy nữ tử dữ tiểu nhân vi nan dưỡng dã, cận chi tắc bất tôn, viễn chi tắc oán" cũng khiến người ta nghĩ (tưởng) ông Khổng Tử nói xấu đàn bà?

   Trong khi, mấy ông nhạc-thi sĩ nói về “nàng” của họ thì đầy chất dịu dàng, mộng mơ kiều diễm...Dù có những người nổi tiéng (như Trịnh Công Sơn, Xuân Diệu...) suốt đời chẳng thấy lấy vợ (lạ thiệt)?

 

   Đừng tò mò hỏi bạn gái, vì họ không trả lời đâu? Về nhà hỏi mẹ, bà chỉ cười lơ đễnh…sau này, thắc mắc với vợ thì chỉ thấy nàng bỉu môi, kiểu như “ngu, ráng chịu” (má ơi, sorry).

   Vào thư viện tra cứu sách vở, thì chẳng có ông tác giả nào giải thích. Có lẽ, văn học chỉ nói chuyện cao xa…nên lang thang hè phố tìm tiểu thuyết “ba xu” xem sao? Nhưng, cũng chỉ là chuyện yêu đương mê lộ.

  

    Nói chung, từ các nhà triết học cho đến thiên tài văn chương thi phú, chẳng có ông nào nói đúng về phụ nữ cả…ngoài "truyện khải huyền", là đổ thừa cho nàng Eva bị con rắn dụ (cười). À…cũng có những nhà khoa học tâm-sinh-lý, nhưng không dễ hiểu!

 

    Sau này, sống va chạm (cẩn thận) mới hiểu người ta muốn nói đến tính khí đổi thay hơn là lòng người thay đổi. Về tâm lý thì Khổng Tử cũng có lý nếu tạm dịch theo nghĩa thời đại: Ở gần thì bị làm ”chảnh”, ở xa hay bị “ đòi quà”…(hic)

   

   Tuy vậy, sự bất thường (vô thường) của thời tiết cũng tạo ra những thi phẩm bất hủ:

   “Nắng mưa là bệnh của trời

    Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng…”

   Nắng mưa thất thường khiến Nguyễn Bính bị bệnh tương tư, nhưng có vẻ như nhà thơ lại thấy cảm xúc, thích thú với điều đó…

    Nguyên Sa thì khác, nhà thơ chỉ mộng mơ đến những cơn mưa chiều hò hẹn:

   “Tháng sáu trời mưa trời mưa không dứt

   Trời không mưa anh cũng lạy trời mưa

   Anh lạy trời mưa phong tỏa đường về

   Và đêm ơi xin cứ dài vô tận…”

   Tháng sáu trời đâu có mưa hoài mà soạn âm mưu? Nguyên Sa chỉ mơ lúc “mưa” chứ đâu phòng bị lúc “nắng” ? Đó là chưa nói…hẹn hò ngoài công viên, ngõ hẽm gốc phố mà bị ông trời “hù’ mưa nắng lộn xộn thì dễ “tiu” đời, liêu xiêu mộng tình dài…

    

  Lũ (lụt) mà người ta còn sống chung được thì mưa nắng “trời tháng sáu” ngại gì? Vào đời nhớ đem theo áo mưa, mũ nón đầy đủ, thì "thời tiết cực đoạn" cũng chỉ là giao thời. Những con đường mê lộ mới có nhiều hiện tượng như vậy!

   Thé giới tự nhiên vẫn là bài ca muôn thuở. Tháng sáu là tháng giữa năm, qua rồi...mưa nắng gì cũng hiền khô. và mùa xuân sẽ trở lại. Tình đời có thể đổi thay nhưng chu trình ái tình vốn bất biến.

   Nhưng, hình như dự báo năm nay (2026) nắng sẽ nhiều hơn mưa đó…

 

P/s: Bài này, có lẽ không dành cho trẻ em và phụ nữ đọc…?

Dạy trẻ...(?)

 

Dạy trẻ…(?)

  

    Có người hỏi tôi “làm sao dạy con giỏi”? Tôi chỉ nghĩ “ miễn là đừng cố (tưởng) dạy con thành thiên tài là được…”(cười).

    Vì thực tế, những đứa trẻ thông minh, tài năng, xinh đẹp đã không chắc gì có cuộc đời hạnh phúc! Học giỏi cũng không quan trọng bằng giá trị mục đích sự học?

    Thật ra, các chuyên gia giáo dục gia đình cũng đã nói về đề tài này rất nhiều! Nhưng, mỗi người ở lĩnh vực khác nhau, nên chưa phải dành cho tất cả mọi đứa trẻ. Các ký năng (nghệ thuật), châm ngôn (giáo điều) rao giảng đều hợp lý, nhưng không phải đúng cho bất kỳ trường hợp nào.

   Sách vở là dùng để tham khảo nguyên lý, hệ thống chung. Những gì liên quan đến tâm sinh lý, nghệ thuật…thì trường lớp mới chỉ là hợp thức hóa nghề nghiệp. Ngay cả AI (CN thông minh) cũng là do mỗi người biết cách sử dụng trao đổi, mới tạo nên ý tưởng mới!

   Vì vây, muốn "dạy" ai đó bạn phải biết khả năng của họ. Nghĩa là muốn dạy con, bạn cũng cần 'học" lại nhu cầu của đứa trẻ.

 

   Tôi rất đắn đo khi viết bài này! Tất nhiên, đây chỉ là “câu chuyện bạn bè”…(trao đổi với bậc phụ huynh)

   Theo lễ giáo “phương đông” bạn sẽ có đứa con ngoan, luân lý. Còn theo “phương tây” ta sẽ có đứa trẻ kỷ luật biết cách tự lập (!) Tuy vậy, đừng quên rằng chính thực tế đời sống xã hội (chính trị) ngoài kia mới thực sự tác động đến cách sống của con người.

   Về nhận thức tính cách, văn hóa? Thường, là do môi trường giáo dục hoặc di chứng quá khứ còn xót lại. Nghĩa là hành động, tư tưởng hiện có của thiên hạ (đua đòi) chưa hẵn là do cái “tôi” tự giác suy nghĩ mà hình thành "Người đi xa sẽ thấy đất trời bao la" hơn.

 

   Có đề tài thông tin khoa học về giáo dục rất thú vị: "Thông minh thuộc mẹ, tính cách thuộc cha". Hình thái sinh học bên ngoài thì thường là "con gái giống cha, con trai giống mẹ"…Có lẽ tạo hóa vốn công bằng, nên chẳng đổ thừa cho ai được cả? Và “lỗi tại tôi” nó có từ cõi xa xăm (cười).

  

   Tuy vậy,  bộ “gene” cũng thay đổi và phát triển qua mỗi thế hệ nhờ học vấn. Trong đó, là nhờ điều kiện và phương pháp giáo dục văn minh…

   Mỗi thời đại mỗi khác! Cha mẹ không nên lấy ý nghĩ, sở thích của mình dẫn dắt, tạo ra số phận hay định mệnh cho con cái. Xử sự quyền hành độc đoán, sẽ ngăn cản sự phát triển tự nhiên của não bộ...

 

   Đừng đặt gánh nặng “ơn nghĩa” lên vai con cái, vì tình yêu chân chính của cha mẹ vốn đã là tâm thức chữ hiếu ngàn đời không cần rao giảng! Hãy tạo điều kiện cho đứa trẻ tìm hiểu về thế giới mà chúng phải bước vào có cả thuận lợi và rủi ro. 

   Tất nhiên, không ai (cha mẹ) là hoàn thiện, nên cũng thường mắc những sai lầm! Tuy vậy, có thể đơn giản hóa vấn đề khi biết cách kềm chế, kiểm soát lối sống và cư xử chừng mực: Người mẹ thông minh thường ít nói, người cha tử tế không thể sống giả dối, bừa bãi…

 

   Cuộc sống có phức tạp, nội dung cuốn sách có đồ sộ đến đâu, thì cuối cùng cũng chỉ có một tư duy dành cho cảm xúc và một tính cách còn lại khiêm nhường. Có lẽ, chúng ta chẳng cần (vì không thể) dạy con cái nhứng điều xa vời, ngoài sự cố gắng giúp đỡ cần thiết trong những bước chập chững sinh tồn khi mới vào đời...

 

Nhạc Buồn...

 

Nhạc buồn…

    

    Người ta nói người Việt thường hay hát, viết nhạc buồn!
   Tôi nghĩ, “do đời sống, văn hóa và hoàn cảnh lịch sử”? Biết đâu, nhạc buồn cũng làm sứ mệnh cưu mang tâm hồn người (cười).
   Thật ra, phần lớn nội dung là “thân phận tình yêu”, cùng những câu chuyện tang thương chiến tranh suốt chiều dài lịch sử.
   Tuy vậy, nhạc Việt chỉ mang giai điệu dịu dàng, sầu lắng tâm tư. Nghĩa là mang ý nghĩa nhân văn, hơn là suy tư oán trách cuộc đời.
   Cũng có người nói: Nhạc buồn đôi khi làm không gian được bình yên, lương tâm thức tỉnh. Tôi không dám nghĩ đến điêu đó! Nhưng, bạn sẽ thấy (nghe) người ta hát nhạc buồn “một cách phiêu linh” (sâu sắc), đam mê hơn những bài hát kiêu hãnh, vui nhộn. Có lẽ, tâm hồn con người luôn cảm nhận những điều giản dị, mong manh...

Tình Bạn...

 

Tình bạn…

  

    Con người có tình cảm là điều hình thành tự nhiên trong cuộc sống…

   Tình gia đình, bạn bè, xóm giềng…thì thường dễ xác định hơn các loại tình cảm khác? Vì, những gì được gọi là “tình yêu” thuộc về tâm lý, tính cách và quan niệm cá biệt khó mà bàn bạc hay khẳng định?

   Riêng, tình cảm bạn bè không đến mức ràng buộc, liên quan đến luân lý hay trách nhiệm nên có thể tâm sự và luận bàn thế sự được (cười)!

 

   Người ta thường nói “Giàu nhờ bạn, sang nhờ vợ” để nói lên sự quan trọng của mối tương giao bè bạn? Nghĩa là cách giao hảo, đối xử với bạn bè cũng ảnh hưởng đến sự thành đạt đời sống (ít nhát là về mặt tinh thần). Tất nhiên, cũng có rất nhiều người không dánh giá cao về tình bạn bằng những mối quan hệ khác! Hẵn là do cá tính, hoàn cảnh hoặc nhu cầu cá nhân của họ…

   Trong các mối quan hệ “tình bạn” cũng có những khoảng cách nhất định. Người ta có thể phân định: Bạn ấu thơ, bạn học đường, bạn nghề nghiệp, bạn gặp gỡ trong đời…ngoài ra, cũng có “bạn nhậu”, “bạn Karaoke” , “bạn facebook” nữa (cười)!

 

   Tuy vây, có những quan niệm “lý tưởng” khó xây dựng được tình bạn trong sáng:  Về tâm lý, những người theo chủ nghĩa thần quyền (không quan tâm đến lý lẽ), hay những người cực đoan chính trị (tham quyền lực, lợi lộc)…Họ đều si mê “cái tôi” khát vọng! Với hệ tư tưởng “chiến thắng” không khoan nhượng thì khó có tình bạn thực sự?

 

   Vì vậy, những ai đã có bạn bè hồn nhiên gặp gỡ trong đời, thì hãy biết trân trọng. Có lẽ, không nên đánh mất tình bạn chỉ vì sự khác biệt vê tính cách hay hoàn cảnh sống! Vì, con người thực sự không ai có quyền lựa chọn bố mẹ, tôn giáo, chủng tộc và hoàn cảnh đất nước để mà sinh ra…nên, cũng không vội vàng đánh gía, so đo giới hạn “nhu cầu sống” của họ (?)

 

   Ích kỷ, đố kỵ và thói tật tranh cãi…thường dẫn đến sự hủy hoại tình bạn phi lý nhât? Vì, tình cảm chân thành là nói đến sự cảm thông, chia sẻ! Những gì qúa xa rời thực tế, “tự tôn” nổi trội bởi hình thức, tiền bạc, kiến thức, tài năng, tôn giáo, chính trị…thì nơi đó không có tình bạn vô tư.

   Sự thật, mọi quan niệm văn hóa khác biệt là do điều kiện sinh trưởng, cách giáo dục và môi trường sống! Vì vây, nếu may mắn chúng ta sẽ có những người bạn thân thiện dung hòa kiến thức, hoặc ít nhất là biết ý tứ tôn trọng người khác.

  Thường, nơi đâu có “văn hóa khiêm nhường” thì nơi đó có xã hội văn minh. Và tình bạn tốt đẹp sẽ có thêm niềm vui giản dị, cuộc sống trở nên thú vị hơn.

 

   Thật ra, cũng rất nhiều người không gần gũi trong tình bạn(?) Tuy nhiên (thuộc mệnh đề), người không có chút tình cảm, vị tha với bạn bè thì cũng khó có tâm lý bình đẳng, tình nghĩa sâu sắc trong gia đình(?) Chứ chưa nói đến lòng từ thiện, sự hy sinh cho những điều cao đẹp…

Sài Gòn phố mưa

 Sài Gòn Phố Mưa (bản remix)

"Cá tháng tư"...

Ngày “cá tháng tư”…

(Câu chuyện tâm lý…)

   Có lẽ, nhiều người đã biết về lễ hội “ngày cá tháng tư” (1/4): Ngày duy nhất con người có quyền “hồn nhiên” nói dối…

  Người pháp gọi là Poissons D’Avirl (có liên quan đến sao song ngư) ngày đầu của mùa xuân mới (ở thế kỉ 16). Anh ngữ thì Happi April fools day!… “chúc hạnh phúc ngày ngu xuẩn nhé! ” (cười)

   Thật ra, mục đích là tạo niềm vui với tinh thần thoải mái…nên những lời “nói dối, nói khoác, trêu ghẹo” trong ngày này chỉ là để thỏa thích vui chơi, đùa nghịch bằng lời nói dối không gây hại cho mọi người. Những người bị lừa được hài hước hóa, gọi là “gowk” (tu hú) hoặc “cá” (dễ bị lừa)…

   Tuy vậy, các lễ hội vui chơi cộng đồng vẫn mang theo ý nghĩa triết lý cuộc đời nào đó! Loài chim tú hú được xem là kẻ lưu manh, độc ác phi tự nhiên “thiên chức đẻ nhờ”. Còn loài cá thì về mặt phân loại học thường có bộ não nhỏ, trí nhớ kém…

   Thực tế, diễn biến tâm lý với hoàn cảnh nhân sinh…khiến con người vẫn thường xuyên nói dối mỗi ngày. Thế giới càng hiện đại thì con người càng nói dối phổ biến hơn(?) Có thể, vì cuộc sống có nhiều áp lực sinh tồn, nên người ta nói dối một cách tự nhiên kể cả trong gia đình hay ngoài xã hội (và chính mình nữa)!

   Nhưng, lời nói dối không phải hoàn toàn xấu? Vì đôi khi chỉ là sự cần thiết, nhu cầu sống…thế nên, có rất nhiều người không hề biết hối lỗi hay hổ thẹn? Thường, người ta đoán (phân tích) do nghề nghiệp và mối quan hệ công chúng là động cơ khiến họ nói dối nhiều hay ít: Nếu suy ra có 94% những nhà chính trị nói dối…thì có 92% những nhà kinh doanh, 91% người nổi tiếng, 77% luật sư, 27% với bác sĩ…Thì ở đây, chúng ta không thấy nhắc đến các nhà lãnh đạo tôn giáo? Có thể, là để tránh xung đột giáo phái và đức tin, chỗ dựa cuối cùng cho những người “bất hạnh” (!)

   Ai cũng biết mỗi nền văn hóa dân tộc có vài sự khác biệt, đôi khi xung đột lẫn nhau! Điều đó, chứng tỏ sự bảo thủ thói quen văn hóa cũng thường bị vạch sẵn từ não trạng, hơn là tự vận động độc lập tư duy, tự do trí thức như ta nghĩ? Nghĩa là lời nói dễ dàng dối lừa người khác thì nó cũng đã tự mình lừa dối mình từ lâu lắm…

   Trước đây, thuyết nhị nguyên ở thế kỷ trước các nhà triết học còn tranh nhau bàn cãi vật chất và ý thức (tinh thần) cái nào có trước có sau, hoặc suy luận tập quán, tính cách sự hình thành của tôn giáo? Ngày nay, với bước tiến dài phát triển khoa học đã đáp ứng nhu cầu đời sống, thì các thể chế xã hội văn minh đều dựa trên giá trị cùng “mưu cầu hạnh phúc”, nên những chủ thuyết đơn phương quyền lực, cực đoan kinh tế và học thuyết giáo dục thiên vị đã trở thành hủ lậu…

   Riêng, các nhà khoa học tôn trọng hiện thực nên luận điểm đơn giản rằng: “chẳng ai che dấu được mặt trời, mặt trăng và sự thật”…vì họ không cưỡng đoạt kết luận bằng tư tưởng (trừu tượng) mà tìm bằng chứng nguồn gốc và thực nghiệm chúng qua hiệu quả thực tế.

   Làm sao để biết đó là sự giả chân? Thực tế, thì chúng ta rất khó phân biệt sự trá hình khi dễ dãi chấp nhận lời nói dối! Thường, người ta có thể “lừa đươc nhiều người, nhưng chỉ nên nói dối với một người” và với phương châm tâm lý học đó, sẽ có nhiều cách học thuật để luận phân tích, lý giải về bất cứ "niềm tin" nào…

   Bạn hãy cứ tự nhiên nói dối tùy theo cảm tính “hóc môn” sinh trưởng của mình. Nhưng, hãy cẩn thận: Lời nói dối ngọt ngào hạnh phúc khác với những lời nói gây ra định mệnh buồn!

  Khi còn trẻ tuổi nên tránh nói dối, sẽ bị ảnh hưởng về nhân cách, tài năng và học thức…còn lúc xế chiều (tuổi già) đừng quá lẩn thẩn với dối lừa khiến hành trang thêm nặng gánh “một cõi đi về”...

 

Âm nhạc AI...

Âm nhạc AI…

   Người ta nói rằng: Ngày nay  “Trí tuệ nhân tạo” (AI) sẽ thay thế cho các nhạc sĩ, và tạo ra những bản nhạc “hit-hot”?
   Thực tế, thì không đơn giản vậy! Công nghệ âm thanh có vẻ hiện đại và “sạch sẽ” hơn, nhưng tâm hồn gã a.i vẫn còn đang là robot (cười).
   Tôi đã dạo qua thử các phần mềm soạn nhạc bằng AI. Và, nhận ra chỉ là những lập trình hạn chế (hiện giờ là vậy). Nhưng, “mì ăn liền” đôi khi vẫn phù hợp cho hoàn cảnh, sở thích mỗi người.
   Thường, AI chỉ chạy theo nền tảng (phong trào) âm nhạc mới như Pop Ballad, K.pop, Pop rock…và cảm giác của tôi là mang ngữ điệu của Trung Quốc, Hông Kông, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc Anh-Mỹ…nhiều hơn là được Việt hóa thuận lợi (hợp lý ngữ văn)?
   Từ nhiều năm trước, chúng ta đã nghe nhạc “teen”? Cũng có bài hay nhưng không nhiều. Tất nhiên, âm nhạc dành cho tất cả mọi người, tùy theo sở thích cá nhân: Cảm xúc tâm hồn, rung động tâm tư hay để giải trí…
   Tôi đã thử cố viết nội dung cho AI nhiều bài, nhưng không thành công lắm! Chỉ có một bài tôi cho là “ hợp lý” (Topmediai). Các bạn nghe thử…

     (Both the blog and YouTube have multilingual translations.)

Hãy Để Đêm Qua Mau
 
Đừng để cơn mê trong đêm sâu
Gây thương đau tối tăm mù loà
Đừng để con tim đau lặng lẽ
Và lòng người bối rối xa nhau
 
Hãy để yêu thương xin thơ ngây
Trao hương hoa níu tay tình cờ
Đừng để chân hoang mang lạc lối
Vì dòng đời vẫn mãi đợi chờ…
 
Này anh! thôi đừng buồn…
Chuyện cũ đã hư hao
Này em! thôi dỗi hờn…
Ngày đó giấc chiêm bao
Bình minh lên ban đầu…
Màu sắc thắm xanh tươi
Cùng em thơ trên đường…
Nhặt nắng thắp tim người
 
Cuộc đời như cơn mơ ru êm
Đem lương tâm hóa tan tật nguyền
Tình người xanh như thơ trìu mến
Cùng tìm về đắp xây mộng lành…

KỶ NIỆM

 

Kỷ niệm

“ Kỷ niệm không là gì khi thời gian bôi xóa

Nhưng lại là tất cả khi lòng ta muốn ghi…”

 

   Ai cũng có kỷ niệm cuộc đời mình, và thường thuộc về quá khứ! Chỉ có một điều: Quá khứ đang đeo mang dấu ấn hiện tại, hoặc là sẽ còn song hành lững thững ở tương lai(cười) điều mà ta không biết được…

   Chẳng ai “định nghĩa” được kỷ niệm? Nhưng, đều tự hiểu đó thường là kí ức tốt đẹp và có thể, có cả những vụng dại đã được lọc lựa, cảm thông. Thời tuổi trẻ người ta có nhiều kỷ niệm nhất! Vì lúc ấy con người còn hồn nhiên, vô tư khi tranh chấp với đời.

  Tuy vậy, cũng có người đi qua thời gian họ không lưu lại kỷ niệm gì? Có lẽ vì quá khứ lặng lẽ, cuộc đời hiện tại đã bôi mờ quá khứ, hoặc vô tình chôn kỷ niệm dưới mảnh đất bội bạc. Không sao cả? Nhưng, giá trị kỷ niệm không còn, thì lòng người khó cảm nhận được hạnh phúc(?) Đôi khi, sự tử tế cần vơi đầy qua kỷ niệm…

 

   Những người thật lòng yêu văn thơ, nhạc họa (cái đẹp tâm hồn) thường ghi lại kỷ niệm. Họ không hề nói đến tương lai, không đưa ảo tưởng quá xa vời! Những trừu tượng suy tư (nếu có) chỉ là định mệnh muôn kiếp…nó khác với tử vi, bói toán và những học thuyết chủ nghĩa lợi lộc.

   Hành trình mỗi cuộc đời cho ta những tư tưởng (quan niệm) khác nhau. Tôi là người chẳng có tư tưởng gì (kẻ rong chơi) ngoài những vốn liếng tình cảm gặp gỡ trong đời…

Câu Chuyện A.I Của Tôi...

 

Câu Chuyện A.I Của Tôi

   Hiện nay, người ta đang nói về “công nghệ thông minh nhân tạo” (A.I )…

Nếu nói về các lập trình kỹ thuật, thì chắc là chuẩn mực. Nhưng đến nói về nghệ nghệ thuật, tâm hồn người? Có lẽ, không đơn giản…

   Tôi đã thử viết kịch bản (sắp xếp những bức ảnh theo thời gian). Và “gã” A,I đã thiết kế, đạo diễn thành “bộ phim” theo ý của công nghệ nhân tạo (cười)!

Xuân già...

 Xuân già…

   Mỗi mùa xuân đến, già thêm một tuổi.

   Ở tuổi 60 thấy người ta vẫn còn ca “Em ơi, có bao nhiêu 60 năm cuộc đời…”. Nhưng, khi đã chập chững vào tuổi 70 không biết có nên “hát hò” nữa hay không? Hoang mang quá (cười)!

   Vì, định mức “thất thập cổ lai hy” thì đã là thọ (già). Tất nhiên, cũng đâu đó thấy cây già cỗi vẫn cố sinh chồi nẩy lộc, hoặc vài bông hoa hinh như vẫn khoe sắc, đong đưa trong (hóng) gió..

     

   Chúng ta sẽ không nói về kiếp người vô thường hay định mệnh (tôn giáo), thân phận  giai cấp (chính trị) hay bàn bạc vận mệnh tình-tiền (số phận) để nói về sự khác biệt! Ở đây, chỉ là chuyện vui buồn về định luật sinh học, cảm xúc đời người.

 

   Người ta thường nói “Gìa hay bảo thủ, trẻ thường bồng bột…”. Nhưng, đó là nói về tính cách, tình thế vô tư, không luận đến sai hay đúng?

   Thật ra, sự khác biệt già và trẻ chỉ là vị trí ở thời gian đời người! Người già nào cũng đã đi qua thời tuổi trẻ. Còn tuổi trẻ sẽ (chưa) bước đến tuổi già, nhưng cũng không có nghĩa họ không nhận thức được điều đó.

   Người già đã trãi qua dòng sống, hành trình cuộc đời. Nhưng, mỗi ”thời đại” có thể thay đổi, các kinh nghiệm đôi khi chỉ thuộc về quá khứ! Vì vậy, “khoảng cách thế hệ” vẫn là điều có thực. Những quan điểm vị kỷ, ơn nghĩa công lao không phải khi nào cũng là lẽ phải…

 

  Điều mặc định: Ước mơ và điều hạnh phúc (già hay trẻ) cũng có cảm xúc như nhau. Chẳng qua là sự khởi đầu hay hy vọng cuối cùng.

   Sự học ở nhà trường đều có chung mục đích. Sách giáo khoa, giáo trình cũng có thể lỗi thời.  hạn định tùy thuộc vào sự vận hành của xã hội! Điều dị biệt (nếu có) là do hoàn cảnh văn hóa và tâm sinh lý của mỗi người! Sự lầm lỗi, thường là do sai mục đích, hoặc tham vọng quá mức(!)

 

  Mùa xuân chỉ là quy ước chu kỳ thời gian tự nhiên, không phải khu vực đia lý nào cũng có hoa tươi, nắng đẹp(?) Vật chất hay tinh thần vốn thuộc về nhu cầu cảm xúc. Và, tâm lý con người cũng bị chi phối bởi không gian, thời gian. Trong khi “công thức tâm lý” là những biến số mông lung…

   Vì vậy, cuối đời người già (như tôi) không phức tạp đi tìm định nghĩa về sự thành đạt, sự hơn thua không còn ý nghĩa tranh luận nữa! Có lẽ vậy, nên ở một mức tuổi già nào đó con người ngã về hướng tâm linh, một sự lựa chọn hành trang nhẹ nhàng hơn. Tuy vậy, niềm tin phi thực tế cũng có nhiều khiếm khuyết so với cuộc đời thật.

 

   Khoảng cách thế hệ có thể khác nhau về quan niệm so với mưu cầu dài ngắn sinh tồn. Nhưng, tâm lý con người mới là “mệnh đề” sống? Và, thường là người ta nói đến tâm hồn (thơ ca) và lối đi về của sự tử tế…

   Khi bước vào tuổi già (hic) con người có mất mát điều gì không? Nhưng, chắc chắn con người phải “buông bỏ” thời hồn nhiên, để chấp nhận sự tự nhiên.

Bài tình thơ số 2 (Tình Xuân Xưa).

Bài tình thơ số 2

(Tình Xuân Xưa...)

   Bài thơ này @TN cũng viết 8 câu đầu dựa theo “thất ngôn bát cú”. Theo tôi cái khó nhất của luật Đường thi ở chỗ câu 5 và 6. Vì không chỉ niêm luật, đối từ…mà còn mang tính “luận”(triết). Vì vậy không ngạc nhiên hôm nay vẫn có nhiều người vẫn còn mê thơ Đường luật bởi tính “bác học”, nghĩa sâu xa của nó (!)Suy nghĩ đi tìm từ đôi khi rất hấp dẫn và thú vị...

   Riêng 6 khổ thơ sau…@TN viết theo dòng thơ mới (phi cổ điển). Phong trào thơ mới ở xứ chúng ta đã xuất hiện từ thập niên 30 thế kỷ trước (gần trăm năm ). Những nhà “thơ mới”nổi tiếng bắt đầu từ Phan Khôi, Thế Lữ, Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử…

   Thực ra, @TN cũng có cảm thấy “Thơ mới” hình như đã có một vài biểu hiện ở cả Bà Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương, Nguyễn khuyến, Tú xương…và nhất là Nguyễn Bỉnh Khiêm (gần 500 năm). Họ vẫn theo phong cách niêm luật thơ Đường nhưng “đối ý, đối từ” phóng khoáng hơn…(?)

   Có lẽ, điều quan trọng…thơ sau này hướng về "con tim" nhiều hơn (cười)!

Tình Xuân Xưa

Định khúc bên đời lối ngẩn ngơ

Thềm hoa nhạt nắng ngõ mây chờ

lao xao gió thở mùa xuân mộng

Quyến luyến môi cười thả giấc mơ

Tình đến mùa phai sắc đổi màu 

Thuyền đi nước bạc bến sông sâu

Duyên tan nỗi nhớ còn nguyên đó

Một đoạn cung đàn nửa mảnh thơ .

…

Ai ngỡ cho ai tự bao giờ…

Duyên chờ gặp gỡ chạm lòng nhau

Long lanh nghiêng nón tình lên mắt

Hoảng hốt ta ôm dạ vương sầu…

Tình nói tình đầu em với tôi

Là mùa xuân mới tuổi hai mươi

Một mùa xuân lạ tay run rẩy

“Xôn xao hoa lá mộng xây đời"

Em biết? Rằng tôi tự thuở nào...

Tay trơn ngõ dốc buồn lao xao

Lang thang quạnh quẻ về ngõ tối

Nên ngại đời em gối trăng sao!

Tôi biết tình tôi vốn dại khờ

Thời gian chờ đợi vợi yêu đương

Cố hương tìm lại người xưa cũ

Tan tác thềm xưa pháo nhuộm đường

Em trả lại tôi những bức thư

Bài thơ giọt vắn nhòa tương tư

"Hoa đời ép phai màu khô héo"

Chợt hiểu từ đây thôi giả từ...

Tôi đốt tình thơ nắng đong đưa

Thương mùa trống vắng gió xuân xưa

“Sao em không chờ câu ly biệt?

Cho người tình lỡ đến tiễn đưa…”

                                       Thế Nhân (1981)

XUÂN XƯA

Ngày đi đi mãi, xói mòn lối cũ
Người từ năm ấy có, còn xuân xưa?
Nụ cười ai đó…
Xanh xưa hồn, mùa lên mắt biếc
Lá hoa ven rừng, lấp lánh đầy vơi…
 
Tình xuân phai dấu, gót mòn dĩ vãng
Người tình lữ thứ vẫn, hoài xuân xưa
Để lòng thao thức  
Nhớ nhung về, một thời ký ức
Bóng xuân mây trời, dáng xưa xa vời
 
Ngày xưa đó, đời như ngọn gió biết đâu về đâu
Tình muôn lối? Ngại tình gian dối xót xa tình đầu
Từ xa vắng, sợ Người cay đắng chỉ thêm buồn thêm
Mùa xuân mới! Định đời ai biết ngỡ duyên ban đầu …
 
Thời gian như đã, xóa mờ quên lãng
Lòng người dang dở nỗi niềm tâm tư
Mộng đời tha thứ
Nhưng sao lòng, còn vương qúa khứ
Bóng xưa âm thầm, lối xuân đi về…  
 
                                           Trần Thế Nhân (2026)

                                 

Thơ...

   Thơ… 

   Cứ mỗi lần tết đến xuân về, người ta cũng thường nói về thơ ca.

   Thơ…là hình thức nghệ thuật diễn cảm băng cách sử dụng ngôn ngữ…

   Theo ghi chép thì ở phương tây thơ đã có từ hơn 300 năm trước công nguyên. Còn ở châu Á thì người Trung Quốc đã có quy luật (Đường luật) thơ cũng hơn 2000 năm rồi. Ở Việt Nam có lẽ thơ cũng hình thành từ ca dao, tục ngữ, và cũng tạo ra những thể thơ lục bát hay song thất lục bát …

   Tuy nhiên, thơ…cũng có những cấu trúc đơn giản hoặc phức tạp (vần điệu, niêm luật hoặc tự do). Có lẽ, do một vài quy tắc cấu trúc từ ngữ và cảm xúc vần điệu ngôn ngữ riêng (?) Ngoài ra, còn phụ thuộc vào tinh thần cá nhân, quan niệm về thơ nữa…

 

  Người ta thường nói: Đất Việt là “vùng trũng” của thơ (cười). Có lẽ, do nhiều người yêu thơ và biết làm thơ…

  Nguồn lịch sử thi ca của chúng ta được ghi nhận nhiều nhất từ khi có phong trào thơ mới (thoát ly niêm luật cũ) vào 1932 – 1945. Cho đến nay, thơ vẫn còn là nguồn thi phú. Tuy vậy, những gì liên quan đến nghệ thuật đều ẩn chứa cảm xúc và tính nhân văn của con người? Có nhiều bài thơ ra đời, nhưng rất ít bài thơ để lại những ấn tượng sâu sắc.

 

   Có rất nhiều tác giả “định nghĩa” về thơ…nhưng thường chỉ có ý nghĩa trừu tượng(?) Vì vậy, sự “nổi tiếng” không hẵn đồng nghĩa với gía trị thật…

   Hãy thử nghe nhà thơ Hữu Loan (Màu Tím Hoa Sim) nói về cảm xúc thi thơ “Làm thơ thì phải có cái tâm thật thiêng liêng thì thơ mới hay. thơ hay thì sống mãi…”. Nghĩa là làm thơ mà mãi dựa vào nguyên lý “học thuật” (văn mẫu, thơ mẫu) hay đạo văn, thơ ý tứ thì không thể gọi là sáng tác  nữa. Văn vần chưa hẵn là thơ(?) Vì, tinh thần (cái tôi) trong thi ca cần có sáng tạo, logic nghệ thuật (ẩn dụ, hình tượng, nhạc điệu) và tính nhân văn (chân thực và lòng bao dung).

 

   Muốn làm thơ hay cũng khó nhỉ? Nhưng không sao, mỗi người (chàng và nàng) có hồn thơ riêng. Đôi khi, thi sĩ cũng  bị "Gắn mác" (labeling/tagging): Mộng mơ, thơ thẫn, người thiên cổ…(cười)?

Nỗi buồn "Liên Hiệp Quốc" (?)

 

Nỗi buồn của “Liên Hiệp Quốc”…

 

   “Nỗi buồn”(LHQ) là nói theo kiểu ngôn ngữ văn chương thi phú (cười)!
   Còn nói theo ý nghĩa (giá trị) định chế LHQ là bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế: Ngăn ngừa chiến tranh, Bảo vệ quyền con người…Trãi qua 80 năm (24/10/1945) có lẽ đã “thất bại và vô nghĩa”! Vì, thực tế thế giới bao nhiêu năm qua vẫn chiến tranh, bạo loạn. Và, những quốc gia võ đoán (độc tài) khiến nhiều người dân vẫn không có quyền được mơ một cuộc sống bình đẳng (tự do), no đủ…

  Thực tế, sau đệ nhị thế chiến...những nước chiến thắng: Liên sô (Nga), Mỹ, Trung Quốc, Anh, Pháp (thường trực) họ đều có quyền phủ quyết (theo ý mình) dù nhân danh “Liên Hiệp Quốc”(LHQ). Những cuộc chơi thường chỉ dành cho kẻ mạnh, trong đó có những đế chế bảo thủ sự dối trá và bạo lực.
 
   Bước vào năm 2026 Trump (Hoa Kỳ) đã phá vỡ mọi định chế đa phương cũ. Nghĩa là Liên Hợp Quốc (sự thật) giờ đây đã trở thành quá khứ của lịch sử.
   Cuộc chiến dầu mỏ (năng lương) hay cuộc chiến địa chính trị (ý thức hệ) vốn đã làm xói mòn “luật quốc tế” từ lâu. Nhưng, tất cả “nguyên lý” học thuyết đó cũng sẽ trở thành quá khứ! Ngay cả dựa vào “quyền tự quyết, độc lập dân tộc” cũng chẳng có giá trị gì nhiều so với chủ nghĩa Hợp Chủng Quốc…
   Hoa Kỳ có vẻ như muốn định hình lại thế giới? Bằng sức mạnh mới với cuộc chiến làm chủ khoa học công nghệ tương lai. Vũ khí “hạt nhân” vĩ đại (Nga) hay vũ khí kinh tế mưu lược (Trung quốc)? Có thể, chẳng "khoe khoang" được gì với những con “chip” hiện đại (tối mật), thông minh đang phá vỡ sức mạnh cũ.
 
   Hiện chúng ta không đủ kiến thức để nói về tương lai (dù không xa) ngoài những dữ kiện…
   Nhưng, công nghệ AI và Robot có thể nhanh chóng thay đổi vận mệnh. Công nghệ nhiên liệu Oxygen sẽ giải quyết cuộc chiến dầu mỏ. Và, hy vọng sẽ đem lại hòa bình, tiện nghi đầy đủ cho cuộc sống! Tuy vậy, chúng ta vẫn sẽ phải lo lắng khi con người qúa phụ thuộc vào những máy móc vô hồn ở tương lai …

Ăn tết, lịch ta hay tây?

Ăn tết, lịch tây hay ta?

  Từ nhiều năm qua các nhà văn hóa, chính trị, kinh tế và cả người bình thường vẫn đang bàn cãi…nên sử dụng năm mới lịch tây hay lịch ta để ăn tết?

   Nếu đứng về góc độ quan niệm thuộc về tình cảm (thói quen), truyền thống (tập quán) thì có đủ lý do để biện luận. Nhưng, nếu xét về xu thế thời đại, hành chính xã hội, khoa học kinh tế đời sống lại là một chuyện khác…

  Phần lớn người ta đều hiểu rằng: Lịch âm tính theo mặt trăng (chu kỳ mặt trăng quay quanh trái đất) và lịch dương tính theo mặt trời (chu kỳ trái đất xoay đi quanh mặt trời). Xét về mức độ chính xác thời gian 12 tháng (chu kỳ năm) thì lịch dương có độ chính xác gần hơn (1 năm dư 1/4 ngày), nên cộng đồng quốc tế chọn làm quy ước tính toán ngày tháng…

    Lịch âm có từ thời cổ đại. Nếu thuần túy lịch âm dùng cho lịch Hồi giáo thì không có năm nhuận (tháng thứ 13) và cũng không gắn liền các mùa. Còn lịch ta hiện tại là dùng theo lịch của Trung quốc. Và, thực tế là điều chỉnh lịch âm theo dương (chu kỳ 4 năm) cũng giống lịch Do Thái và đạo Hindu, chỉ khác nhau là tùy theo múi giờ và qui ước ngày đầu tiên của tháng (không trăng hay trăng lưỡi liềm). Quỹ đạo của mặt trăng dao động ít nhiều nên lịch âm cũng bị điều chỉnh, thường không giống nhau so với các năm…

   Sự ra đời của lịch âm? Có lẽ, thời ấy con người chưa có khái niệm trái đất tự quay và đi vòng quanh mặt trời (!) Sự tác động của mặt trăng cũng có ảnh hưởng đến môi trường (thủy triều) và trường sinh học (con người và động, thực vật)…nhưng, sinh học hay khí hậu, mùa màng  là một biến động chỉ có giới hạn, phạm vi nào đó! Còn vòng quay lệch tâm của trái đất mới tạo ra mùa (xuân, hạ, thu, đông) và năng lượng hay bức xạ thay đổi của mặt trời mới thực sự ảnh hưởng toàn cầu…

   Tuy vậy, tất cả điều đó cũng không ảnh hưởng đến tết (cười)! Bởi, tết là do con người đặt ra, tùy theo tập quán lễ nghĩa, vui chơi văn hóa của mỗi  dân tộc…và ngày tháng chỉ là mốc định. Nước Nhật vẫn ăn tết truyền thống (văn hóa, lễ nghi) dù cách đây hơn 100 năm (từ 1873)  đã thay đổi vào ngày đầu của năm dương lịch…

   Ngày nay chỉ còn Trung Quốc, Việt Nam và Hàn Quốc là dùng tết âm lịch (gần tương đồng). Có nhiều lý do khiến Trung quốc chưa thay đổi…chắc là (chỉ suy đoán) do văn hóa bảo thủ truyền thống (lịch họ tạo ra), còn Hàn Quốc thì có lẽ vì chưa thống nhất quốc gia nên đành tạm bỏ ngõ…

  Cũng có  một số nước & dân tộc châu Á (Mông cổ, Bhutan, Đài Loan...), đông nam Á (Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Campuchia...) tùy theo cách tính nông vụ mà "ăn tết" (khoảng tháng 1 đến tháng 3 dương lịch).

   

   Sở dĩ, Tết âm lịch trở nên quan trọng hơn! Là vì phần đông chúng ta vẫn tin vào số phận, kiêng kỵ tuổi tác (12 con giáp). Nhưng khi chuyển giao thế hệ mới (dương lịch) không biết "vận mệnh" đó có thay đổi không? Thật ra, nếu giữ nét văn hóa tết…thì sẽ chẳng có gì thay đổi, dù chọn lịch ta hay tây (lệch khoảng 1 tháng)? Chẳng qua, mọi người đều có suy niệm, thói quen ngày tháng âm lịch gắn liền thời gian bởi kỷ niệm và quá khứ tình cảm đời người.

   Giả sử, khi đổi thay tết từ lịch âm sang lịch dương thì điều gì sẽ sãy ra? Đương nhiên, là sinh hoạt đời sống (công việc, lễ hội) sẽ dễ hòa nhập tương ứng với cộng đồng thế giới thuận lợi hơn. Ngoài ra, khi đã chọn quán tính “giao dịch” ngày dương…thì hy vọng những tư tưởng liên quan đến kiêng cữ ngày âm, tuổi âm (mê tín, dị đoan) so vơi hiện thực cũng sẽ dần thoái vị,  lãng quên(?)

  Giữ được “truyền thống” thì cũng tốt, ngã mũ chào quá khứ cũng chẳng sao? Vì  nó luôn là chu kỳ vĩnh cửu của mùa xuân mới do đất trời (cười)!