Câu Chuyện Y Học
(Chuyện
đời & xã hội…)
Thành thật mà nói, y học là đề
tài tôi ít quan tâm tìm hiểu…khi còn trẻ!
Nhưng giờ đây, khi tuổi già bóng xế lưng còng xấu xí,
gối mỏi (hết rong chơi), mắt mờ (thấy ai cũng đẹp) mới thấy mình bị thiệt thòi
(cười)!
Khi không tiếp cận được thông
tin kiến thức khoa học y tế. Chúng ta sẽ bị lúng túng trong một mớ hỗn độn với các thông tin đối lập về
cách phòng bệnh và chữa bệnh…
Nên, hãy thử cố gắng trở về tìm hiểu lịch sử?
Lịch sử y học đã có từ thời cổ đại, trung
đại, cận đại cho đến ngày nay:
- Thời cổ đại người ta chữa bệnh bằng tâm
linh.
- Thời trung đại (Ai Cập Trung Hoa, Ấn độ…)
người ta chữa bệnh bằng thực vật, động vật theo cân bằng âm dương, lý thuyết thái
cực kinh mạch, huyệt đạo...Nhưng hầu hết là dựa học
thuyết, triết lý suy luận (tiên đề), chưa đầy đủ kiểm chứng hệ quả lâu dài.
-Thời cận đại (thời phục hưng, thế kỷ 15 )
phát triển thêm giải phẩu học, thực nghiệm chữa bệnh thể chất lâm sàng.
- Ngày nay, y học dựa trên khoa học thực nghiệm
nhờ phát minh thiết bị máy móc và chứng thực dữ liệu thời gian để xác định nguyên lý phòng bệnh và chữa
bệnh. Phát triển y học thực nghiệm là nhờ kính hiển vi (khoa học vi sinh),
tia laser (giải phẩu vi mô) đã giải quyết nhiều dịch bệnh trên toàn cầu và
những chứng bệnh cấp nguy hiểm.
Thât
ra, so với các nước Á châu …người dân chúng ta tiếp cận và chữa trị với y học
(Tây y) từ hơn 100 năm trước. Những tên tuổi nổi tiếng thế giới như: Nhà khoa
học- Bác sĩ Alexandre Yersin (người sáng lập Viện Pasteur Nha Trang). Trường
Đại học Y Hà Nội (thành lập năm 1902),,,và đã có những giáo sư-bác sĩ tên tuổi
lớn người Việt như: Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng, Phạm Ngọc Thạch, Đặng Văn Ngữ…
Nhưng, sau đó chiến tranh và nghèo đói…khiến nền
y học hiện đại bị đứt quãng(!) Có thể, vì không có bác sĩ chuyện khoa, thiếu
thốn thiết bị y tế, thuốc thang...nên những quan niệm chữa bệnh “thời xa xưa” đành quay trở lại (có bệnh vái tứ phương).
Và,
dù muốn hay không? Chúng ta bị kẹt “thói quen văn hoa” giữa hai nền văn minh quá
khứ và hiện đại. Nhưng, Truyền thống thường
là những “tin đồn”, hiện đại thì điều
kiện thiết bị, sự vấn đáp không dễ dàng sớm chiều tiếp cận với thuật ngữ y học
(Chữ Anh tiếng Latin).
May thay, nhờ hội nhập toàn cầu và công nghệ
thông tin: Chúng ta đã có thể update (cập nhật) những diễn biến và thay đổi
“quan niệm” (phát hiện) mới từ y học:
+
Y học ngày nay thay đổi (tiến bộ) khá nhiều. Trong y học hiện đại không phân
biệt “Đông y-Tây y” (giá trị thật đều qua thực nghiệm). Các liệu trình sinh hóa
đều dựa theo xét nghiệm từng người bệnh: Gene
di truyền, thể trạng (giới tính, tuổi tác, sắc tộc, chiều cao, cân nặng)…mà
kê đơn thuốc khác nhau (dẫu cùng một chứng bệnh). Nên, tốt nhất là hãy gặp bác sĩ chuyên khoa theo dõi để điều trị.
Có nghĩa, những thông tin rao
bán “thuốc chữa bệnh”, “thực phẩm chức năng” trên thi trường phần lớn là chiêu
trò lừa đảo, bịp bợm(!) Người ta chỉ uống thuốc khi có bệnh, (thừa “thuốc” đôi
khi còn nguy hiểm hơn là không uống thuốc).
Đừng nghe “quảng cáo” tùy tiện
những gì có liên quan đến sức khỏe hay “tin đồn” về các loại thần dược…Và, cũng
đừng nghe lời nói (đưa tin) không thể kiểm chứng của các “thầy lang” cứu nhân, độ
thế! Vì, sự vô thức đó thường làm hại sức khỏe, tiền bac của người khác!
+ Trong y tế cộng đồng, ngành
y học ưu tiên cho phòng bệnh hơn chữa bệnh…
Trong phòng bệnh? Y học đè cao sự vận động
điều độ và ăn uống đa dạng! Chỉ cách đây 10 năm, thông tin khoa học dinh đưỡng (ở Mỹ) đã đảo ngược những quan niệm thực phẩm “có
lợi” cho sức khỏe trước đó (ăn nhiều tinh bột, thực vật và kiêng khem thịt mỡ
động vật) đã khiến dân Mỹ bị mắc bệnh béo phì (gây nhiều biến chứng) kéo dài
mấy thế hệ! Nay, họ thay đổi sang sử dụng thịt mỡ động vật nhiều hơn, nên bệnh
lý gần như được khắc phục và thay đổi…
Lý do, là vì dư thừa lượng
đường trong có thể hóa nhiễm mỡ! Ngoài dầu Oliu (thực vật) được xem là tốt
nhât, thì mỡ động vật vẫn tốt hơn nhiều so các loại dầu thực vật khác. Trong
đó, dầu bắp rất nguy hiểm cho cơ thể con người, nên người ta chuyển sang
(etanol) pha trộn cho động cơ đốt trong. Chắc chắn là không tốt bằng các loại
xăng…nhưng, sẽ giảm áp lực nhu cầu cao từ nhiên liệu hóa thạch. Sự thật, dầu
thực vật chỉ sử dụng cho sản xuất công nghiệp, hơn là dùng cho thực phẩm.
Loài người mới chuyển qua đời
sống canh nông (thực phẩm ngũ cốc) mới khoảng 11 ngàn năm. Trong khi trước đó
(nguồn gốc) thời đồ đá con người phần lớn chỉ có ăn thịt mỡ động vật. Tuy vậy, khi
sử dụng thực phẩm quá mức cực đoan (ăn chay hay ăn mặn) đều không tốt. Y học
dinh dưỡng cũng khuyến cáo những người thích ăn chay trường cũng nên biết lựa chọn đủ protein & vitamin B12
để giảm bệnh sa sút cơ bắp và não bộ.
Với
khoa học tân tiến, hy vọng y học sẽ giải mã và chữa được nhiều chứng bênh nan y,
tăng cường tuổi thọ trong tương lai?
Nhưng chắc…là y học sẽ rất khó chữa lành các
loại bệnh: Thất tình (cho người trẻ),
bảo thủ (ở người già) và bệnh quyền lực, máu nhiễm nặng tiền bạc (cười)!
